این دو شخصیت از چهرههای کلیدی در تاریخ کتابداری و شرقشناسی روسیه در قرن نوزدهم بودند که نقش مهمی در سازماندهی مجموعههای عظیم نسخههای خطی ایفا کردند.
دکتر برنهارد کرایسبرگ (Dr. Bernhard Kreisberg)
او مسئول بخش نسخههای خطی در کتابخانه عمومی امپراطوری (Imperial Public Library) بود. این کتابخانه که امروزه با نام کتابخانه ملی روسیه در سنپترزبورگ شناخته میشود، یکی از غنیترین گنجینههای نسخههای خطی شرقی، بهویژه آثار فارسی و عربی را در اختیار دارد. مدیریت او همزمان با دورهای بود که بسیاری از مجموعههای نفیس از طریق خریدهای دولتی یا اهدا به این مرکز منتقل میشدند.
استاتسراث بیکوف (Staatsrath Byekow)
لقب استاتسراث (Staatsrath یا State Councillor) نشاندهنده رتبه بالای دولتی او در نظام اداری امپراطوری روسیه است. بیکوف در مقطعی مدیریت یا نظارت بر بخشهای مهمی از نسخههای خطی را بر عهده داشت. در آن دوران، تعامل میان کتابخانههای عمومی و دارالعلم (آکادمی علوم سنپترزبورگ) بسیار نزدیک بود و بسیاری از فهرستنویسیهای دقیق نسخههای خطی اسلامی با نظارت این مدیران انجام میشد.
اهمیت فعالیت آنها برای ادبیات فارسی
این مدیران و موسسات تحت نظر آنها در قرن نوزدهم، بستر را برای فعالیتهای شرقشناسان بزرگی فراهم کردند. اهمیت کار آنها در موارد زیر خلاصه میشود:
حفاظت از آثار کلاسیک: بسیاری از دیوانهای اشعار و متون کهن فارسی که در ایران یا فرارود (ماوراءالنهر) کمیاب بودند، در این کتابخانهها نگهداری و طبقهبندی شدند.
فهرستنویسی علمی: تلاشهای آنها باعث شد پژوهشگران سراسر جهان از وجود نسخههای منحصربهفرد (مانند آثار خطی مربوط به لغتشناسان یا شاعران گمنام) آگاه شوند.
ارتباطات بینالمللی: این مراکز به پل ارتباطی میان محققان اروپایی و میراث فرهنگی مشرقزمین تبدیل شدند.
