۱. پرنس هوهنلوهه-لانگنبورگ (Fürst von Hohenlohe-Langenburg)
مقصود هرمان ارنست کریستیان، پرنس هوهنلوهه-لانگنبورگ (Hermann Ernst Christian zu Hohenlohe-Langenburg) است. او از چهرههای برجسته سیاسی و اداری امپراتوری آلمان بود که سمتهای مهمی را بر عهده داشت:
فرماندار (Statthalter): او بین سالهای ۱۸۹۴ تا ۱۹۰۷ فرماندار منطقه آلزاس-لورن (Elsass-Lothringen) بود.
جایگاه سیاسی: او به عنوان یکی از مدیران ارشد و معتمدان دستگاه حاکمه قیصر شناخته میشد و در توسعه سیاستهای استعماری و اداری آلمان نقش داشت.
۲. دکتر هوزویس (Dr. Hoseus)
در یادداشتهای اداری آن دوره، نام دکتر هوزویس در کنار مقامات ایالتی و دربار دیده میشود. همانطور که اشاره کردید:
تاریخ فوت: وی در تاریخ ۲۸ آوریل ۱۸۹۷ درگذشت.
سمت: او معمولاً به عنوان یکی از مشاوران یا مدیران اجرایی (مانند "Regierungsrat" یا مشاور دولتی) در سیستم اداری پروس یا آلزاس-لورن فعالیت میکرد.
۳. هام (Hamm)
ادوارد هام (Eduard Hamm) یا اشخاصی با این نام خانوادگی در بدنه اداری حضور داشتند، اما در سیاق متن شما، احتمالاً به کنستانتین هام (Constantin Hamm) یا یکی از مقامات محلی در حوزه نفوذ پرنس هوهنلوهه اشاره دارد که در امور حقوقی یا پارلمانی فعال بودهاند.
نکته تاریخی
این اسامی معمولاً در گزارشهای سالانه (Jahresberichte) یا دفترچههای راهنمای دولتی امپراتوری آلمان (Adreßbuch) در دهه ۱۸۹۰ میلادی در کنار هم ذکر میشدند؛ به ویژه در زمانی که پرنس هوهنلوهه مدیریت مناطق غربی امپراتوری را بر عهده داشت.
در تصحیح پاول هورن (Paul Horn) از کتاب لغت فرس اسدی طوسی که در سال ۱۸۹۷ میلادی در گوتینگن به چاپ رسید، نامهایی که ذکر کردید در بخش دیباچه (Introduction) و سپاسگزاریهای کتاب آمده است. این افراد در واقع به هورن در دسترسی به نسخههای خطی یا فرآیند چاپ کتاب کمک کرده بودند.
در ادامه، جزئیات دقیق مربوط به حضور این اسامی در آن اثر ارزشمند آورده شده است:
۱. پرنس هوهنلوهه-لانگنبورگ (Fürst von Hohenlohe-Langenburg)
او در آن زمان فرماندار (Statthalter) منطقه آلزاس-لورن بود. پاول هورن در مقدمه کتاب از او سپاسگزاری میکند، زیرا به عنوان یک مقام عالیرتبه دولتی، شرایط لازم برای تحقیق و استفاده از منابع کتابخانهای (بهویژه کتابخانه دانشگاهی و ایالتی استراسبورگ) را برای هورن تسهیل کرده بود.
۲. دکتر هوزویس (Dr. Hoseus)
نام او دقیقاً با همان تاریخ فوتی که اشاره کردید (۲۸ آوریل ۱۸۹۷) در مقدمه هورن دیده میشود.
هوزویس مدیر (Director) کتابخانه دانشگاهی و ایالتی در استراسبورگ بود.
هورن از او به نیکی یاد میکند، چرا که هوزویس در امانت دادن نسخههای خطی و فراهم آوردن تسهیلات پژوهشی برای تصحیح «لغت فرس» نقش کلیدی داشت. او اندکی پیش از انتشار نهایی کتاب درگذشت.
۳. ادوارد هام (Eduard Hamm)
او نیز از مقامات اداری در استراسبورگ بود که در امور اجرایی و هماهنگیهای مربوط به دسترسی به منابع به پاول هورن کمک کرده بود.
اهمیت این نسخه (تصحیح هورن)
تصحیح پاول هورن از لغت فرس اولین تصحیح علمی و چاپی این کتاب در اروپا محسوب میشود.
هورن این نسخه را بر اساس نسخه خطی واتیکان (که قدیمیترین نسخه شناخته شده بود) تهیه کرد.
ذکر این اسامی در ابتدای کتاب، نشاندهنده لایههای اداری و حمایتی است که در اواخر قرن نوزدهم به شرقشناسان آلمانی اجازه میداد بر روی متون کهن فارسی کار کنند.
