ارتباط این نسخه خطی با کتاب «لغت فرس» اسدی طوسی (به تصحیح دکتر دبیرسیاقی) یک نکته بسیار ظریف و تخصصی در تاریخ ادبیات و لغتنگاری فارسی است. این ارتباط از چند جهت قابل بررسی است:
۱. اشتباه در نامگذاری (تصحیح نام کتاب)
بسیاری از پژوهشگران و فهرستنگاران قدیمی، نسخه خطی شماره ۳۰۳ فارسی کتابخانه مونیخ را به اشتباه با نام «دشیشه» یا «دشیشه کبیر» معرفی کرده بودند. اما با تحقیقات بعدی مشخص شد که این نسخه در واقع بخشی از یک فرهنگ لغت یا رساله زبانی است که با لغتفرس پیوند دارد.
۲. نسخه مونیخ به عنوان یکی از منابع «لغت فرس»
دکتر محمد دبیرسیاقی در مقدمه تصحیح خود بر «لغت فرس»، به نسخههای مختلف این کتاب در سراسر جهان اشاره کرده است. نسخه ۳۰۳ مونیخ (Cod. pers. 303) در واقع یکی از نسخههایی است که شامل تحریرهای ثانویه یا تکمیلی از لغت فرس اسدی طوسی است. در واقع، این نسخه به جای اینکه یک کتاب مستقل به نام «دشیشه» باشد، نسخهای است که کاتبان آن، واژگانی را از لغت فرس و منابع دیگر در آن گردآوری کرده بودند.
۳. اهمیت در تصحیح دبیرسیاقی
دکتر دبیرسیاقی در کارهای پژوهشی خود برای ردیابی واژههای اصیل فارسی و شواهد شعری (اشعار شاعران قدیمی که اسدی طوسی به عنوان شاهد آورده)، از نسخههای کتابخانه مونیخ به عنوان مراجع تطبیقی استفاده کرده است. ارتباط اصلی در موارد زیر است:
تأیید اصالت واژگان: دبیرسیاقی با مقابله نسخههای موجود (از جمله بررسی فهرستهای مونیخ)، سعی در استخراج قدیمیترین فرم واژهها داشته است.
شناسایی شاعران گمنام: لغت فرس بسیاری از ابیات شاعران سدههای چهارم و پنجم را که دیوانشان از بین رفته، حفظ کرده است. نسخه مونیخ ۳۰۳ در شناسایی برخی از این ابیات پراکنده به پژوهشگران کمک کرده است.
۴. ماجرای کلمه «دشیشه»
اصطلاح «دشیشه» (یا دشش) در برخی متون قدیمی به معنای نوعی آش یا حلیم غلات است، اما در اینجا یک غلط خوانی (Misreading) تاریخی رخ داده بود. کاتبان یا فهرستنگاران غربی به دلیل ناآشنایی با رسمالخط، عنوان کتاب را اشتباه ثبت کرده بودند، در حالی که محتوای آن مستقیماً با سنت لغتنگاری اسدی طوسی و فرهنگنویسی قرن پنجم و ششم پیوند دارد.
خلاصه مطلب: نسخه München Pers. 303 در واقع یکی از شاخههای «فرهنگنویسی پس از اسدی» محسوب میشود که دکتر دبیرسیاقی برای تدوین دقیقترین متن از لغت فرس، اطلاعات مربوط به این دست نسخهها را بررسی و در حواشی و تعلیقات خود به اعتبار یا تفاوتهای متنی آنها اشاره کرده است.
