دکتر علیاشرف صادقی در تصحیح و ویرایش خود از لغتفرس اسدی طوسی، نگاهی دقیق و انتقادی به نام شاعریکه نشناس ضبط شده دارد. بر اساس بررسیهای زبانشناختی و نسخهشناسی ایشان، نکات مهمی در مورد «نشناس» مطرح شده است:
۱. تصحیح نام (فرضیه تصحیف)
یکی از مهمترین نکات دکتر صادقی این است که نام «نشناس» احتمالاً شکل تحریفشده یا تصحیفشدهی نام دیگری است. در نسخههای خطی قدیمی، به دلیل شباهت حروف در رسمالخط، جابجایی نقطهها یا کشیدگی حروف میتواند نام یک شاعر را کاملاً تغییر دهد. ایشان احتمال میدهند که این کلمه در اصل نام شاعری شناختهشدهتر (مانند پشناس یا شکلی از بستاس) بوده که به مرور زمان در نسخهها به «نشناس» تبدیل شده است.
۲. بررسی شاهد شعری (بیت غوشنه)
دکتر صادقی در ذیل لغت «غوشنه»، به بیتی که به این شاعر منسوب است اشاره میکند:
«بزد بر کلهش بر یکی غوشنه / که مغزش برآمد ز هر گوشنه»
ایشان توضیح میدهند که در برخی نسخهها، این بیت به شاعران دیگری (مانند رودکی یا عماره مروزی) منسوب شده است. دکتر صادقی با مقایسه نسخههای مختلف (نسخه نخجوانی، نسخه پاریس و غیره)، تلاش کرده است تا اصالت این انتساب را بسنجد.
۳. شاعران گمنام دوره سامانی
دکتر صادقی معتقد است که اسدی طوسی از منابعی استفاده کرده که امروزه در دسترس ما نیست. بنابراین، «نشناس» میتواند یکی از دهها شاعر اواخر دوره سامانی یا اوایل دوره غزنوی باشد که دیوان آنها از بین رفته و تنها تکبیتهایی از آنها در لغتنامههای کهن باقی مانده است.
۴. ساختار واژگانی
از منظر زبانشناسی، دکتر صادقی به کاربرد واژه «غوشنه» در شعر این شاعر توجه دارد. ایشان با بررسی ریشههای پهلوی و سغدی کلمات، توضیح میدهند که چرا اسدی طوسی این بیتِ خاص از «نشناس» را برای معنا کردن این لغت انتخاب کرده است.
خلاصه دیدگاه: در مجموع، علیاشرف صادقی وجود شاعری با نام واقعی «نشناس» را با احتیاط میپذیرد و بیشتر متمایل به این است که این نام، ناشی از اشتباه کاتبان در ثبت نام اصلی یک شاعر قدیمیتر باشد، اما به عنوان یک مدخل در متن اسدی طوسی، آن را مورد بررسی علمی قرار داده است.
[این احتمال نیست که خود اسدی می خواسته بگوید شعر از شاعری نشناس/ناشناس است؟!]
