۱۴۰۵ اردیبهشت ۶, یکشنبه

 Beny Amin is with Persian art and Benyamin Bandar.

 
Follow

1d 

Hob Fi Dimashq Radwan Nasri 
بازخوانی میراث هخامنشی؛ کتیبه A2Ha و تجلی تثلیث ایزدی در اکباتانا
نگاهی تخصصی به کتیبه پایه ستون اردشیر دوم (A2Ha)
در قلمرو مطالعات ایران‌شناختی، کتیبه‌های سلطنتی هخامنشی نه تنها اسنادی سیاسی، بلکه آینه‌ای از تحولات مذهبی و معماری این امپراتوری سترگ هستند. کتیبه موسوم به A2Ha، متعلق به دوره سلطنت اردشیر دوم (منمون)، یکی از نمونه‌های منحصر‌به‌فردی است که بر پایه‌های ستون از جنس دیوریت سیاه (سنگ سیاه سخت) نقش بسته است.
▪️باستان‌شناسی و تاریخچه کشف:
این کتیبه شامل چندین قطعه مجزا است که سرنوشت متفاوتی را از سر گذرانده‌اند:
۱. بخش‌های موزه‌ای: دو قطعه ارزشمند در سال ۱۸۸۶ کشف و متعاقباً در سال ۱۸۹۳ توسط موزه بریتانیا خریداری شدند. این قطعات شامل نسخه‌های سه‌زبانه (پارسی باستان، عیلامی و بابلی) هستند که با شماره‌های اموالی BM 90854 و BM 90855 شناخته می‌شوند.
۲. مجموعه‌های خصوصی: دو قطعه دیگر حاوی متن پارسی باستان، در دهه‌های اخیر در حراجی‌های بین‌المللی (ساتبیز ۱۹۸۷ و ۱۹۸۹) پدیدار گشتند که اکنون در کلکسیون‌های خصوصی (از جمله در ژاپن) نگهداری می‌شوند.
۳. کشف میدانی: تنها قطعه‌ای که دارای بافت باستان‌شناختی مستند است، در سال ۲۰۰۰ میلادی طی کاوش‌های علمی در همدان (اکباتانا) در یک زمینه ثانویه به دست آمد که از سال ۲۰۰۹ با کد A2Hd در متون تخصصی ثبت شده است.
▪️اهمیت مذهبی و نوآوری در کلام سلطنتی:
آنچه کتیبه A2Ha را از متون دوران داریوش بزرگ و خشایارشا متمایز می‌کند، تحول در الهیات سیاسی هخامنشی است. در حالی که پیشینیان تنها بر حمایت اهورامزدا تاکید داشتند، اردشیر دوم در این متن برای نخستین بار به طور رسمی از آناهیتا (ایزدبانوی آب‌ها و باروری) و میترا (ایزد مهر و پیمان) در کنار اهورامزدا طلب حمایت می‌کند.
▪️تحلیل کوتاهی بر محتوا:
این کتیبه به خوبی تداوم شجره‌نامه هخامنشی و مشروعیت‌بخشی به پادشاهی از طریق نیای بزرگ (ویشتاسپ) را نشان می‌دهد. واژه "آپادانا" در این متن مستقیماً به نوع معماری تالار اشاره دارد که در اکباتانا (همدان امروزی) بنا شده بود.
متن روی کتیبه:
1. thâtiy \ Artaxšaçâ \ XŠ \ vazraka \ XŠ \ XŠyânâm \ XŠ \ DHyûnâm \ XŠ \ ah
2. yâyâ \ BUyâ \ Dârayavašahyâ \ XŠhyâ \ puça \ Dârayavašahyâ \ Artaxšathra
3. hyâ \ XŠhyâ \ puça \ Artaxšathrahyâ \ Xšayâršahyâ \ XŠhyâ \ Xšayâr
4. šahyâ \ Dârayavašahyâ \ XŠhyâ \ puça \ Dârayavašahyâ \ Vištâspahyâ \ puça \
5. \ Haxâmanišiya \ imam \ apadâna \ vašnâ \ AM \ Anahata \ utâ \ Mitra \ adam \ akun
6. âm \ AM \ Anahata \ utâ \ Mitra \ mâm \ pâtuv \ hacâ \ vispâ \ gastâ \ ut
7. â \ imam \ tya \ akunâ \ mâ \ vijanâtiy \ mâ \ vinâthayâtiy
ترجمه متن کتیبه (بر اساس نسخه پارسی باستان):
«اردشیر، شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه ملت‌ها، شاه این سرزمین؛ پسر داریوش شاه [دوم]، داریوش پسر اردشیر شاه [اول]، اردشیر پسر خشایارشا شاه، خشایارشا پسر داریوش شاه، داریوش پسر ویشتاسپ هخامنشی؛ چنین می‌گوید:
من این آپادانا (تالار ستون‌دار) را به لطف و خواست اهورامزدا، آناهیتا و میترا بنا کردم. باشد که اهورامزدا، آناهیتا و میترا مرا از هر گزندی بپایند و آنچه را که ساخته‌ام از تخریب و آسیب حفظ نمایند.»
نویسنده و پژوهش:
منابع:




ارسال شده توسط در