بابزن . [ زَ ] (اِ) آهنی بود دراز که مرغ بدان بریان کنند و گوشت نیز و غیر اینها. (لغت فرس چ اقبال ص 385). تشت آهنین بود که گوشت برو بریان کنند. (لغت فرس چ هرن ص 105). سیخ کباب را گویند مطلقاً، خواه آهنی باشد، خواه چوبی . (برهان ) (آنندراج ). گردنا. بمعنی سیخ کباب گفته اند که مرغ و بره بر او کباب کنند. (انجمن آرا). سیخ آهن و چوب که بر آن مرغ بریان کنند و آنرا چلوچوب و جلوچوب نیزگویند. آهن دراز که مرغ و گوشتهای دیگر بر آن کشیده و بر آتش بریان کنند. (سروری ). سیخ آهنین باشد که بر آن کباب گردانند مرغ و غیر آنرا. (اوبهی ). سیخ بودکه مرغ بر او بریان کنند. (حاشیه ٔ فرهنگ اسدی نخجوانی ). سیخ کباب بود. (جهانگیری ). سیخ آهن و چوب که بدان مرغ و گوشت بریان کنند و آنرا چلوچوب گویند. بتازیش سفود خوانند. (شرفنامه ٔ منیری ). سیخ که بر آن کباب بریان کنند. (از رشیدی و سروری ) (غیاث ). سفود. منضاج . مفئاد. مفأده . مفئد. (منتهی الارب):
جوزه ٔ زنده طپد بر بابزن .
دل نرم کن بآتش و از بابزن مترس
کزتخم مردمانت برون است پر و بال . (کذا)
چنان بد کزان لشکر نامدار
سواری نبود ازدر کارزار
که او را بنیزه برافراختی
چو بر بابزن مرغ برساختی.
ز زینش جدا کرد و برداشتش
چو بر بابزن مرغ برگاشتش .
قلون گشت چون مرغ بر بابزن
بدیدند لشکرهمه تن بتن.
چو آتش پراکنده شد پیلتن
درختی بجست ازدر بابزن .
تو شادمانه و آن که بتو شادمانه نیست
چون مرغ برکشیده بتفسیده بابزن .
فرخی (از لغت فرس چ هرن ص 105 و چ اقبال ص 385).
سر بابزن در سر و ران مرغ
بن بابزن درکف دلبرا .
ارغوان بر طرف شاخ تو پنداری راست
مرغکانند عقیقین زده بر بابزنا.
گردان در پیش روی بابزن و گردنا
ساغرت اندر یسار باده ات اندر یمین .
همی برگشت گرد قطب جدّی
چو گرد بابزن مرغ مسمن .
برطراز آخته پویه کند چون عنکبوت
بر بدستی جای بر جولان کند چون بابزن .
برکرده پیش جوزا و ز پس بنات نعش
این همچو باد بیژن و آن همچوبابزن .
سنان نیزه گفتی بابزن بود
براو بر، مرغ ، گرد تیغزن بود.
کی عجب گر با تو آید چون مسیح اندر حدیث
گوسفندان کشته از معلاق و مرغ از بابزن .
بر آن آهنی نیزه ٔ یل فکن
زد آن گور چون مرغ بر بابزن.
تن بدو دادم چنین تا گوشتم
خورد و اکنون می بسوزد بابزن .
معلقست و گرفتار و عاجز و گردان
دل عدوت ز بس کاندران فریب و فن است
گهی چو مرغ هوا و گهی چو مرغ بدام
گهی چو مرغ قفس گه چو مرغ بابزن است.
شاد باش ای عندلیبی کز پی وصفت همین
مرغ بریان طوطی گویا شود بر بابزن .
کلک او بابزن نگشت و نکرد
به مثل پشه ای به ظلم کباب.
شود سنانش چون بابزن ز آتش حرب
بجای مرغ مبارز شده در او گردان.
در میان آتش کین روز حرب و کارزار
خصم او چون مرغ باشد رمح او چون بابزن .
تنگدل مرغم گرَم بر بابزن کردی فلک
بر من آتش رحم کردی بابزن بگریستی.
تیشه در بیشه ٔ بلا بردی
هر سر شاخ بابزن کردی.
تا اگر پران شود کوی تو سازد آشیان
یا اگر بریان کنی زلف تو باشد بابزن .
مرغ سحر تشنیعزن بر قتل مرغ بابزن
مرغ صراحی در دهن تریاق غمها داشته.
نکردی یکی مرغ بر بابزن
کارسطو نبودی بر آن رای زن .
آتش مرغ سحر از بابزن
بر جگر خویش نمک آب زن.
چو مرغ پروره مغرورخصمت آگه نیست
از آنکه رمح غلامان تست بابزنش.
اعظم جمال دنیی و دینست آنکه هست
جان عدو چو بسمل و رمحش چو بابزن.
