راستیآزمایی: این یک رآکتور صنعتی است نه یک موشک نسل جدید ایران
در خاورمیانه، آتشبس میان ایالات متحده و ایران همچنان برقرار است و تهران اعلام کرده تا زمانی که محاصره آمریکا ادامه داشته باشد، تنگه هرمز را بازگشایی نخواهد کرد. دونالد ترامپ نیز از احتمال گفتوگو با ایران سخن گفته، بدون آنکه زمان مشخصی ارائه دهد. در چنین فضای پرتنشی، اخبار جعلی و اطلاعات نادرست در شبکههای اجتماعی بهسرعت در حال دست به دست شدناند. تازهترین مورد، ادعایی است مبنی بر اینکه ارتش ایران به تازگی از یک موشک جدید رونمایی کرده و خود را برای ازسرگیری درگیریها آماده میکند.
منتشر شده در:
ویدئوی مورد نظر چشمگیر و تأثیرگذار است: یک سازه عظیم خاکستری و استوانهایشکل که روی یک جاده آسفالت توسط تریلری -که ۴۲ چرخ دارد تا بتواند وزن این دستگاه را تحمل کند- حمل میشود. حسابهایی که این تصاویر را منتشر کردهاند، به اشتباه مدعی شدهاند که این، موشک «مروارید»، یک موشک جدید ایرانی، است؛ ادعایی که به گفته آنها نشاندهنده «از سرگیری قریبالوقوع جنگ با آمریکا و اسرائیل» است.
توجه به تابلویی که در مرکز بدنه دیده میشود، برای تیم «پشتپرده اخبار جعلی» در رادیو بینالمللی فرانسه که صحت این ادعا را بررسی میکردند، راهگشا بود: لوگو و نام «ماشینسازی اراک»؛ شرکتی که در زمینه تولید تجهیزات صنعتی تخصص دارد.
یک رآکتور صنعتی، نه موشک
با مراجعه به شبکههای اجتماعی شرکت «ماشینسازی اراک» -که تحت تحریمهای اتحادیه اروپا قرار دارد- تصاویر دیگری از این محموله فوقسنگین به چشم میخورد. در ویدئویی که در دسامبر ۲۰۲۳ منتشر شده، مشخص است که این سازه یک رآکتور صنعتی برای تولید آهن اسفنجی است.
این دستگاه که حدود ۴۰ متر طول و بیش از ۴۰۰ تن وزن دارد، از کارخانهای در شهر اراک به مجتمع فولاد «بوتیا» در استان کرمان منتقل شده و طی کردن این مسیر نزدیک به هزار کیلومتری -که از اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شده بود- بیش از یک سال طول کشیده است.
حتی بدون بررسیهای دقیق نیز عناصری وجود دارد که نشان میدهد این تصاویر مربوط به یک موشک نیست. نخست اینکه این کاروان، توسط نیروهای نظامی اسکورت نمیشود؛ در حالی که حمل یک سلاح جدید معمولاً با حفاظت نظامی همراه است. دوم اینکه ساختار این دستگاه -شامل لولهها و اتصالات متعدد- به هیچ وجه شباهتی به یک موشک ندارد.
جالب اینکه این ویدئو پیشتر در ژوئن ۲۰۲۵ و همزمان با جنگ ۱۲روزه میان ایران و اسرائیل نیز در شبکههای اجتماعی منتشر شده بود. میتوان گفت این خبر جعلی با توجه به شرایط روز، دوباره مطرح شده است.
ردپای تبلیغات طرفدار ایران
دریافت رایگان خبرنامهبا خبر-پیامک های ما اخبار را بصورت زنده دریافت کنید
آبونه شویددر پس این اطلاعات نادرست، مجموعهای از حسابهای کاربری فارسیزبان و حامی حکومت ایران دیده میشود. برخی از این حسابها ماههاست شایعه توسعه یک موشک پیشرفته جدید را ترویج میکنند. اما در واقع، ویدئوهایی که بهعنوان «مدرک» ارائه میشوند، یا از زمینه اصلی خود خارج شدهاند و یا با استفاده از هوش مصنوعی ساخته شدهاند.
این نوع محتوا، به دلیل تصاویر چشمگیر، اغلب موفق به جذب میلیونها بازدید میشود.
یک تاکتیک تکراری
این نخستینبار نیست که یک دستگاه صنعتی بهاشتباه بهعنوان سلاح معرفی میشود. این روش در نقاط مختلف جهان رواج یافته است. بهعنوان نمونه، اخیراً در کامرون، مخازن تخمیر آبجو بهعنوان سلاحهای هستهای روسیه معرفی شده بودند.
در همه این موارد اما یک الگوی مشابه دیده میشود: نمایش یک دستگاه صنعتی بزرگ و چشمگیر همراه با توضیحی اغراقآمیز و تحریککننده. فرمولی که با توجه به تعداد بالای بازدیدها، به نظر میرسد همچنان مؤثر است.
همچنین بخوانیدتصاویر ساختگی پهپادهای شاهد ایران در قلب جنگ تبلیغاتی
