کدام رئیس جمهور امریکا در کودتای 28 مرداد دخیل بود.
کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ (۱۹ اوت ۱۹۵۳) که منجر به سرنگونی دولت قانونی دکتر محمد مصدق شد، در دوره ریاستجمهوری دوایت Eisenhower (آیزنهاور) — سی و چهارمین رئیسجمهور آمریکا — رخ داد و به دستور مستقیم او اجرا شد.
نقش آیزنهاور و هری ترومن در این رویداد
برای درک بهتر، نقش دو رئیسجمهور وقت آمریکا در آن دوره قابل بررسی است:
هری ترومن (رئیسجمهور قبلی - تا ژانویه ۱۹۵۳): در زمان ترومن، انگلستان تلاش زیادی کرد تا آمریکا را برای سرنگونی مصدق همراه کند، اما ترومن با دخالت نظامی یا کودتای نظامی مخالفت میکرد و بیشتر طرفدار راهحلهای دیپلماتیک و میانجیگری بود.
دوایت آیزنهاور (از ژانویه ۱۹۵۳ به بعد): با روی کار آمدن آیزنهاور و آغاز دکترین او در اوج «جنگ سرد»، سیاست آمریکا تغییر کرد. آیزنهاور و برادران دالس (جان فاستر دالس وزیر خارجه و آلن دالس رئیس سیا) نگران نفوذ شوروی و حزب توده در ایران بودند. در نتیجه، آیزنهاور عملیات آژاکس (Operation Ajax) را که طرح مشترک سیا (CIA) و امآی۶ (MI6) بریتانیا بود، به صورت رسمی تصویب و اجرا کرد.
نکته تاریخی: سازمان سیا در سالهای بعد (بهویژه با انتشار اسناد محرمانه در سال ۲۰۱۳) به طور رسمی به نقش محورِ دولت آیزنهاور و سازمان CIA در طراحی و رهبری کودتای ۲۸ مرداد اعتراف کرد.
