محل و نام امروزین فامر. [ م ِ ] (اِخ) شهری است در حوالی فرخار، و نزدیک آن شهر بیابانی است که آهوی مشک در آن بیابان نافه اندازد. (برهان ) (اوبهی) :
رسد دو نسیم از لب مدح خوانش
به دریای بیر و بیابان فامر.
قادری.
(از یادداشت مؤلف).
صاحب آنندراج آن را فامره نیز ضبط کرده است ، و این ضبط ظاهراً مأخوذ از نزهةالقلوب حمداﷲ مستوفی است. رجوع به نزهةالقلوب چ لیدن ج 3 ص 72 شود. صاحب برهان نیز فامره بمعنی فامر ضبط کرده است.
فامر (یا فامره) در متون جغرافیایی کهن و لغتنامهها به عنوان شهری قدیمی در حوالی فرخار (در ولایت تخار امروزی در شمال شرق افغانستان) توصیف شده است.
- نام امروزین:
خود شهر باستانی «فامر» به مرور زمان از بین رفته یا نام آن دگرگون شده است، اما منطقهٔ تاریخی و جغرافیایی آن امروزه در محدودهٔ ولسوالی فرخار (Farkhar District) در ولایت تخار افغانستان قرار دارد. - ویژگی تاریخی:
در کتب قدیمی مانند برهان قاطع و نزهةالقلوب حمدالله مستوفی ذکر شده که در نزدیکی این شهر بیابانی وجود داشته که زیستگاه آهوی مشک (آهوی نافه انداز) بوده است. نام این مکان همچنین در شعر شعرای کهن مانند قادری به صورت «بیابان فامر» آمده است.
اصطلاح «دریای بیر» در بیت ذکر شده (از شاعر کهن، قادری) و با توجه به اینکه در زبان باستان واژهٔ «دریا» به معنای رود بزرگ یا رودخانه به کار میرفته است، اشاره به رودخانهٔ بزرگ و خروشان منطقهٔ فرخار در ولایت تخار افغانستان دارد.
- نام امروزین رود:
این رودخانه امروزه به نام رود فرخار (یا رودخانهٔ خروشان و سرسبز فرخار از سرشاخههای حوضهٔ آبریز خانآباد) شناخته میشود. - تحلیل جغرافیایی نام:
در متون کهن جغرافیایی و شعر شاعران خراسان، «دریای بیر» در کنار «بیابان فامر» آمده است که هر دو از نواحی توابع فرخار باستان بودهاند؛ بنابراین، «دریای بیر» همان رود جاری و خروشانی است که پهنهٔ سرسبز ولسوالی فرخارِ امروزی را سیراب میکند.
این ویدیو چشماندازها و طبیعت بکر ولسوالی فرخار در ولایت تخار، یعنی همان منطقهای که شهر باستانی فامر در آن واقع بوده را به تصویر میکشد.
