۱۴۰۵ تیر ۲۳, سه‌شنبه

غاب بازمانده بود چون چیزی که سقط باشد چنانکه ابوالعباس گوید: هردوان عاشقان بی مزه اند غاب گشته چو سه شبه خوردی.

 معنای بیت: غاب بازمانده بود چون چیزی که

سقط باشد چنانکه ابوالعباس گوید:

  هردوان عاشقان بی مزه اند   غاب گشته چو سه شبه خوردی

معنی این عبارت و بیت زیبا از شعرای کهن (احتمالاً ابوالعباس رَبِنجَنی، شاعر دوره سامانی) به شرح زیر است:

معنی واژگان کلیدی

  • غاب: در لغت‌نامه‌های کهن (مانند لغت‌نامه دهخدا) به معنی غذا، گوشت یا آش پس‌مانده و مانده‌ای است که به علت گذشت زمان، بو گرفته، ترشیده و فاسد شده است.

  • سقط (سَقَط): در اینجا به معنی چیز بی‌ارزش، دورریختنی، ضایع‌شده و از کار افتاده است.

  • سه‌شبه خوردی: غذایی که سه شب از پخت آن گذشته و مانده است (غذای سه‌روزه).

معنی و مفهوم کلی عبارت و بیت

«غاب، بازمانده بود چون چیزی که سقط باشد...» یعنی واژه «غاب» به معنی باقیمانده و پس‌مانده‌ی چیزی (مانند غذا) است که فاسد، خراب و بی‌ارزش شده باشد. همان‌طور که ابوالعباس در این باره می‌گوید:

هر دوان عاشقان بی‌مزه‌اند / غاب گشته چو سه‌شبه خوردی

معنی بیت: آن هر دو نفر، عاشقانی بی‌نمک، سرد و بی‌ذوق هستند؛ جذابیت و شور عشق در آن‌ها کاملاً از بین رفته و درست مانند غذایی شده‌اند که سه روز مانده، ترشیده، فاسد و ناگوار (غاب) شده است.

مفهوم کنایی: شاعر با یک تشبیه طنزآمیز و ملموس، رابطه‌ی دو عاشقِ بی‌شور و حال یا رفتار سرد آن‌ها را به غذای فاسدِ سه‌روزه تشبیه می‌کند که دیگر هیچ لذت، طعم و خاصیتی ندارد و تنها باید آن را دور ریخت.