.
درختِ برکت
دبا: «چِنار» درختی تناور، پرشاخ و برگ با برگهای پنجهای پهن، تاج کروی یا تخممرغی و عمر زیاد که هم در مناطق کوهستانی، و هم در جلگهها و دشتها میروید. آنچه در پی میخوانید فرازی از مدخلی دربارۀ این درخت در دانشنامۀ فرهنگ مردم ایران بهقلم محمدحسین شمسایی است.
«شماری از چنارهای اماکن مقدس در جایجای ایران، آوازهای بسیار یافتهاند؛ برای نمونه، در استان تهران میتوان از اینها نام برد: چنار امامزاده صالح تجریش که پیشینۀ بلندی دارد، به گونهای که در سدۀ ۱۳ م / ۷ ق، هنگامی که مارکوپولو رهسپار چین بوده، این درخت نظر او را جلب کرده است؛ چنار مقابل امامزاده یحیى معروف به چنار سوخته؛ چنار مجاور بنای امامزاده موسی بن کاظم (ح ۷۰۰ساله)؛ چنار امامزادگان صدرالدین و بیبی خاتون (۴۰۰ساله)؛ چنار جنب بنای امامزاده حمزه در شهرستان مبارکآباد (ح ۴۰۰ساله) و چنار صحن امامزاده شمسالدین محمد (ح ۳۵۰ساله).
در نیشابور، در محلی به نام قدمگاه و منطقهای به همین نام، و در استان کهگیلویه و بویراحمد در مسیر چشمهها، درختهای بید، زبانگنجشک و چندین چنار کهنسال سایه افکندهاند، همچنین میتوان از چنار کهنسال جلو مسجد میرغیاثالدین کاشان و چنار صحن مسجد پاچنار در وشنوه (روستای ییلاقی قم) یاد کرد که ۷۰۰ تا ۸۰۰ سال عمر دارد. در گوک (روستایی در ماهان کرمان)، در محلی به نام خواجه خضر، ۵ چنار قطور و کهنسال هست. در جایجای اصفهان ــ به سبب آنکه در عصر صفوی، پایتخت ایران بوده است ــ چنارهای سر به آسمـان برافراشته و کهنسال دیده میشوند. چنار امامزاده اسماعیل در شرق خیابان هاتف و چنار دستگرد در جنوب غربی اصفهان، ازجمله چنارهای مقدس آن دورهاند.ازجمله موارد دیگر چنار گلدون که مردم به آن اعتقاد قلبی داشتند و برای اجابت دعای خود به آن دخیل میبستند. چنار سرای بقعۀ امامزاده علیاصغر در روستای زرآباد الموت قزوین که به اعتقاد مردم، هرسال در سحرگاه روز عاشورا از آن خون جاری میشود و مردم از مناطق دور و نزدیک به دیدن آن میروند. چنارهای بزرگ و کهنسال صحن امامزاده شاهمیرحمزه در روستای بزم (بژم) یزد، چنار کهنسال روستای وانشان در شهرستان خوانسار، چنار چشمهعلی در ۲۰کیلومتری دامغان و چنارهای روستای احمدرضا در شهرستان تیران و کرون که در سرای امامزاده احمد بن موسی مبرقع کاشته شدهاند.»
متن کامل این نوشتار را در صفحات ٣٩٨ تا ۴٠٣ از جلد سومِ دانشنامۀ فرهنگ مردم ایران و همچنین نسخۀ الکترونیک آن را در تارنمای مرکز بخوانید (روی پیوند در Bio کلیک کنید). See les
