۱۴۰۵ مرداد ۲۶, دوشنبه

فرخار بزرگ و نیک جائیست گر معدن آن بت نواییست. شهر امروز کجای ترکستان است و چه نام دارد؟ مغان که خدمت بت می کنند درفرخار ندیده اند مگر دلبران بت رو را؟ سعدی.

 فرخار بتخانه هست و گویند شهری

است در ترکستان و از آنجا خوبرویان خیزند و در آنجا بتخانه بسیار است، رودکی

گفت:

  فرخار بزرگ و نیک جائیست    گر معدن آن بت نواییست. شهر امروز کجای ترکستان است و چه نام دارد؟

در جغرافیای تاریخی و متون کهن، فرخار شهری است در ناحیهٔ وسیع تخارستان (در مرز میان ترکستان تاریخی و خراسان بزرگ) که به داشتن معابد بودایی (بت‌خانه‌ها) و زیباییِ مردمانش شهرت داشته است. واژهٔ «فرخار» خود معرب کلمهٔ سغدی و پهلوانیِ «بَرغار» (برگرفته از سانسکریت ویهارا به معنای صومعه یا معبد بودایی) است.

امروزه این منطقه کجاست و چه نام دارد:

  • موقعیت جغرافیایی: این محدوده امروزه در شمال‌شرق افغانستان واقع شده و بخشی از ولایت تخار است (نام ولایت تخار نیز ریشه در همان «تخارستان» باستانی دارد).

  • نام امزونی: این منطقه امروزه به نام «فرخار» (ولسوالی فرخار یا شهرستان فرخار) شناخته می‌شود که یکی از ولسوالی‌های سرسبز و کوهستانی ولایت تخار در افغانستان است و در جنوب‌شرقی شهر طالقان (مرکز ولایت) قرار دارد.

(نکته جغرافیایی دیگر اینکه در کشور تاجیکستان نیز در جوار مرز افغانستان، ناحیه و شهری به نام «فرخار» در ولایت ختلان وجود دارد، اما ریشهٔ تاریخی فرخارِ مذکور در متون کهن و شعر رودکی با همان منطقهٔ تخارستان و ولسوالی فرخار کنونی درخاک افغانستان انطباق دارد).

////////////////

ناحیهٔ فَرخار (به فارسی‌تاجیکی: Ноҳияи Фархор) یکی از ناحیه‌های اداری (شهرستان‌های) ولایت ختلان است و در جنوب جمهوری تاجیکستان جای دارد.

این ناحیه در ۲۳ نوامبر سال ۱۹۳۰ در بخشی از ولایت کولاب در جمهوری شوروی سوسیالیستی تاجیکستان تأسیس شد.

مرکز این ناحیه شهر فرخار است که در کنار رود پنج، و در ۹۶ کیلومتری جنوب‌شرقی شهر باختر و ۲ کیلومتر دورتر از ایستگاه راه‌آهن قرار دارد. از فرخار تا دوشنبه ۱۹۸ کیلومتر راه است. شهر فرخار یک فرودگاه و یک کارخانهٔ پنبه دارد.

جایگاه

ناحیهٔ فرخار با مساحت ۱٬۱۳۸٫۱ کیلومتر مربع در درهٔ رود پنج در مرز با افغانستان جای دارد. در شمال با ناحیهٔ دَنغَره و واسع، در شرق با ناحیهٔ همدانی، در غرب با ناحیهٔ وخش و رومی و در جنوب با ناحیهٔ پنج از ناحیه‌های ولایت ختلان و ولسوالی درقد از بخش‌های ولایت تخار در افغانستان هم‌مرز است.

مردم

مردم فرخار به زبان‌های فارسی‌تاجیکی و ازبکی سخن می‌گویند. بر پایهٔ آمار سال ۲۰۰۸ م. ناحیهٔ فرخار ۹۵٬۰۴۰ تن جمعیت داشته‌است.

فرماندار فرخار از سوی رئیس‌جمهوری تاجیکستان تعیین می‌شود. نهاد قانونگزار ناحیهٔ فرخار مجلس نمایندگان خلقی می‌باشد که آن‌را رأی‌دهندگان ناحیهٔ فرخار برای ۵ سال انتخاب می‌کنند.

بخش‌بندی

بر اساس قانون تقسیمات کشوری ناحیهٔ فرخار ۱ شهرک و ۷ جماعت (بخش) دارد.

جماعت‌های ناحیهٔ فرخار[۱]
جماعت (بخش)جمعیت
وطن۱۶٬۷۴۹
غیرت۱۱٬۹۲۰
فرخار۱۹٬۳۳۸
ظفر۹٬۲۶۳
گلشن۹٬۰۶۶
دهقان‌اریق۹٬۰۷۶
درغد۹٬۲۷۰
کامزامال‌آباد۱۰٬۳۵۸
غلبه

جستارهای وابسته

منابع

Википедиа contributors, "[tg.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%BE%D2%B3%D0%B8%D1%8F%D0%B8_%D0%A4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%BE%D1%80&oldid=220574 Ноҳияи Фархор]," Википедиа, (accessed Октябр 11, 2011).

  1. «نسخه آرشیو شده» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۲۳ اکتبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۱۱ اکتبر ۲۰۱۱.

//////////////


فرخار یکی از ولسوالی‌های ولایت تخار در شمال خاوری افغانستان با جمعیت نزدیک به ۳۷،۸۶۴ نفر است. در جنوب شرقی تالقان واقع شده است. رود خان‌آباد در داخل این دره جریان دارد. مردم فرخار تاجیک هستند و به زبان فارسی دری صحبت می‌کنند. فرخار دارای ۷۵ روستا است.

از شخصیت های مشهور ولسوالی فرخار می‌توان از جنرال داود داود -از فرمانده‌هان مشهور جمعیت اسلامی و معاون وزارت داخله افغانستان- نام‌برد. [۱]

موقعیت جغرافیایی

مساحت فرخار ۱۲۱۴ کیلومتر مربع (۴۶۹ مایل مربع) است که نسبتاً معادل مساحت جزیره آندامان جنوبی است. این ولسوالی هیچ جاده اصلی ندارد. رود فرخار رود اصلی فرخار است که سرشاخه‌های دیگری به آن می‌ریزند. فرخار از شمال به ولسوالی کلفگان، از شمال شرقی با ولسوالی کشم، از شرق به ولسوالی تگاب، از جنوب به ولسوالی ورسج، از غرب به ولسوالی نمک‌آب و از شمال شرقی به ولسوالی تالقان احاطه شده است. کشم در ولایت بدخشان قرار دارد که با تمام ولسوالی‌های دیگر در ولایت تخار وصل است.

منابع

  1. [اسوشیتد پرس «کرزی؛ فرمانده با اقتدار فرخار را ترور کرد»]. The Associated Press. ۱۳۹۰/۳/۷. doi:https://www.ap.org/. دریافت‌شده در May/۲۸/۲۰۱۱. {{cite news}}: تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= و |تاریخ= را بررسی کنید (کمک); مقدار |doi= را بررسی کنید (کمک); مقدار |پیوند= را بررسی کنید (کمک); پیوند خارجی در |doi= وجود دارد (کمک)

////////////////////////

فرخار. [ ف َ ] (اِخ ) نام شهری است منسوب به خوبان و صاحب حسنان. (برهان). شهری در ترکستان. (یادداشت به خط مؤلف ). کرسانک شهری است از تبت و اندر وی بتخانه های بزرگ است و آن را فرخار بزرگ خوانند. (حدود العالم) :
فرخار بزرگ نیک جایی است
گر معدن آن بت نوایی است .

(منسوب به رودکی).



صاحب که بپرورد مر او را و بدو داد
بست خرم خوب چو بتخانه ٔ فرخار.

فرخی.


چگونه جایی ؟ جایی چو بوستان ارم
چگونه شهری ؟ شهری چو بتکده ی ْ فرخار.

فرخی.


هنگام بهار است و جهان چون بت فرخار
خیز ای بت فرخار و بیار آن گل بیخار.

منوچهری .


بوستان گویی بتخانه ٔ فرخار شده ست
مرغکان چون شمن و گلبنکان چون وثنا.

منوچهری.


کار اگر رنگ و بوی دارد و بس
حبذا چین و فرخا فرخار.

سنایی.


کافور خواه و مشک تر در خیشخانه باده خور
با ساقی فرخنده فر زو خانه فرخار آمده.

خاقانی .


ملک را هست مشکویی چو فرخار
در آن مشکو کنیزانند بسیار.

نظامی.


به شه گفتند آن خوبان فرخار
که شیرین است این خورشیدرخسار.

نظامی.


مغان که خدمت بت می کنند درفرخار
ندیده اند مگر دلبران بت رو را؟

سعدی.
ارسال شده توسط در