در اساطیر یونان باستان، اطلس (Atlas) یکی از تیتان‌های نسل دوم و پسر یاپتوس و کلیمنه بود. او پس از شکست در جنگ میان تیتان‌ها و خدایان المپ‌نشین (زئوس و همراهانش)، به مجازاتی ابدی محکوم شد. [1, 2, 3]
۱. حقیقت اسطوره‌ای: آسمان یا زمین؟ برخورد با یک اشتباه رایج
- نگهداری از آسمان: در اساطیر اصیل یونانی، اطلس محکوم نشد که «کره زمین» را بر دوش بکشد؛ بلکه وظیفه او نگه داشتن «طاق آسمان» (کره آسمانی) بود تا آسمان و زمین با یکدیگر برخورد نکنند. [1, 2]
- تبدیل به کره زمین در هنر مدرن: با گذشت قرن‌ها و تغییر درک انسان از شکل کیهان، نقاشان، مجسمه‌سازان و هنرمندان در دوران رنسانس و پس از آن، اطلس را به جای کره آسمانی، در حال حمل «کره زمین» به تصویر کشیدند. این تصویر امروزه به نماد استاندارد او تبدیل شده است. [1]
۲. معنا و نمادهای اطلس در فرهنگ و زندگی
- نماد تحمل، مسئولیت و بردباری: تصویر اطلس زیر بار سنگین دنیا، کهن‌ترین و رایج‌ترین نماد پایداری، استقامت در برابر سختی‌ها و پذیرش تکالیف بزرگ است. [1]
- اصطلاح «بار دنیا را بر دوش کشیدن»: این ضرب‌المثل ریشه مستقیم در همین اسطوره دارد و به افرادی گفته می‌شود که مسئولیت‌های بیش از حدِ توان را فردی به دوش می‌کشند. [1]
- «عقده اطلس» در روان‌شناسی: در روان‌شناسی، این اصطلاح به وضعیتی اطلاق می‌شود که فرد احساس می‌کند تمام مشکلات، وظایف و سعادت دیگران به تنهایی بر عهده اوست و اگر باری را زمین بگذارد، همه چیز فرو می‌پاشد. [1]
- منشأ نام‌گذاری‌های علمی و جغرافیایی:
- کتاب نقشه‌ها (Atlas): در قرن شانزدهم میلادی، نقشه‌نگار معروف «گراردوس مرکاتور» تصویر اطلس را روی جلد مجموعه نقش‌های خود گذاشت و از آن پس به مجموعه نقشه‌های جغرافیایی «اطلس» گفته شد.
- اقیانوس اطلس: برگرفته از دریای اطلس و قلمرو منتسب به او در غرب.
- رشته‌کوه اطلس: در شمال‌غرب آفریقا، جایی که طبق افسانه‌ها اطلس پس از مواجهه با پرسئوس به کوه سنگین تبدیل شد.
- مهره اطلس: نخستین مهره گردن در کالبدشناسی انسان که سر (همچون آسمان) را روی خود نگه می‌دارد. [1, 2, 3, 4]
آیا دوست دارید بیشتر درباره داستان مواجهه اطلس با هرکول و سیب‌های زرین یا کاربرد این نماد در روان‌شناسی بدانید؟
