اَرد روزیست از سی روز پارسیان، فردوسی گوید: سر آمد کنون قصه یزدگرد بماه سفندارمذ روز اَرد. واژگان پهلوی؟
واژه «اَرد» (در متن شعر فردوسی: روز اَرد) در زبان پهلوی (پارسی میانه) به شکل «اَرد» (Ard) یا «اَرت» (Art) است که خود بازمانده و شکل دگرگون‌شده‌ای از واژه اوستایی «اَشی‌وَنگوهی» (Aši vaŋuhī) یا «اَرتَـه» (Arta / Aša) است.
در گاه‌شماری زرتشتی و پارسی باستان، روز بیست و پنجم از هر ماه شمسی، «اَرد‌روز» نام دارد که مظهر برکت، دارایی، پاداش و ثروت الهی است.
در ادامه، واژگان اصلی پهلوی و اوستایی مرتبط با بیت فردوسی و این روز خاص آورده شده است:
۱. واژگان پهلوی بیت (پارسی میانه)
- سفندارمذ: در پهلوی «سپندارمَد» (Spandarmad) خوانده می‌شود (از اوستایی Spəntā Ārmaiti به معنی فروتنی و بردباری مقدس، مظهر زمین).
- اَرد: در پهلوی «اَرد» (Ard) یا «اَرت» است که به فرشته دارایی و پاداش اشاره دارد.
- یزدگرد: در پهلوی «یزدکِرت» (Yazdkert) به معنی «ساخته خدا» یا «یزدان‌کرد».
- قصه: واژه‌ای عربی است؛ اما فردوسی در اصل به جای آن مفهوم «نامه» (سند، کتاب) یا «داستان» پهلوی را به کار برده است.
۲. واژگان پهلوی مرتبط با نام‌های روزها و ماه‌ها
اگر به دنبال واژگان هم‌ریشه و پهلوی در سیستم گاه‌شماری هستید، جدول زیر ساختار این دو واژه را نشان می‌دهد:
| نام کنونی | نام در شاهنامه | واژه در زبان پهلوی | ریشه اوستایی | معنای واژه |
|---|---|---|---|---|
| اسفند | سفندارمذ | Spandarmad | Spəntā Ārmaiti | مقدس و بردبار (زمین) |
| ارد (روز ۲۵) | اَرد | Ard / Art | Aši vaŋuhī | پاکی، راستکاری و دارایی |
آیا مایلید معنی و مفهوم دقیق‌تر فرشته «اَرد» در آیین باستان را بدانید یا به دنبال واژگان پهلوی دیگری از داستان مرگ یزدگرد در شاهنامه هستید؟
