۱۳۹۶ مرداد ۲۳, دوشنبه

لاکو، لاتکو، کاکتو


لتکو
بفتح لام و سکون تاء چهار نقطۀ هندی و ضم کاف و واو
ماهیت آن
ثمر درختی است در بنکاله می شود و کثیر الوجود و درخت آن بقدر درخت آلو و پنیاله و پرخار و برک آن نیز شبیه ببرک آلو و پنیاله و ثمر آن خوشه دارد و هر خوشه هفت هشت تا ده دانه و بزرکی آلوی کوچکی و پنیاله و سفید رنک و طعم آن در خامی ترش و بعد رسیدن میخوش می کردد و در جوف بعضی آن سه دانه و بعضی چهار دانه شبیه بدانهای شریفه و کتهل که کوه نامند و در جوف دانهای آن تخمی بنفش رنک نرم لزج لعابی
طبیعت آن
سرد و تر
افعال و خواص آن
مسکن حدت صفرا و خون و جهت بعض امراض دمویه و صفراویه نافع و شربت آن نیز جهت امراض مذکوره نافع
مخزن الادویه عقیلی خراسانی
///////////
 (اسم) [هندی] لتکو /latku/ (زیست‌شناسی) درختی خاردار شبیه درخت آلو، با میوه‌ای خوشه‌ای و ملس که هر خوشه هفت یا ده ‌دانه میوۀ سفیدرنگ به‌ اندازۀ آلو دارد.
فرهنگ فارسی عمید
///////////
 انگور تاهیتی یا انگور ستاره ای
نام علمی : Phyllanthus acidus
نام انگلیسی :  Otaheite gooseberry or star gooseberry
خانواده : Phyllanthaceae
انگور تاهیتی یا انگور ستاره ای درختی با میوه های ستاره ای کوچک به رنگ زرد است که بر خلاف نامش ارتباطی به انگور ندارد. این گیاه بیشتر به عنوان یک گیاه زینتی کشت می شود و مصارف دارویی و تغذیه ای نیز دارد میوه های آن براق، آبدار و بسیار ترش اند. خواستگاه آن دقیقا مشخص نیست ولی در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری قاره آمریکا و آسیا پراکندگی دارد. خاک های مرطوب را ترجیح می دهد و از روش های مختلفی مانند کشت بذر، قلمه و خوابانیدن قابل تکثیر است. میوه ها هنگام رسیدگی سفت هستند و معمولا هنگامی که میوه ها شروع به ریزش می کنند برداشت می شوند. در هند و اندونزی برگ های آن به صورت پخته مورد استفاده قرار می گیرند و میوه نیز به صورت خام، چاشنی، شیره، آبمیوه و در تهیه دسرها به کار برده می شود. از برگ های آن برای کمر درد و رماتیسم مرهم فراهم می شود، ریشه نیز به عنوان یک مسهل و ملین قابل استفاده است. شیره آن در مداوای معده موثر بوده و در هند نیز به منظور تقویت کبد استفاده می شود. پوست ریشه آن در هند در دباغی به کار می رود.


/////////////
Phyllanthus acidus
From Wikipedia, the free encyclopedia
Phyllanthus acidus

fruits
Scientific classification

Kingdom:          Plantae

(unranked):      Angiosperms

(unranked):      Eudicots

(unranked):      Rosids

Order:  Malpighiales

Family: Phyllanthaceae

Tribe:   Phyllantheae

Subtribe:          Flueggeinae

Genus: Phyllanthus

Species:            P. acidus
Binomial name

Phyllanthus acidus
(L.) Skeels[1]

Synonyms

Phyllanthus distichus Müll.Arg.
Cicca acida Merr.
Cicca disticha L.
Averrhoa acida L.

Phyllanthus acidus, known as the Otaheite gooseberry, Malay gooseberry, Tahitian gooseberry, Country gooseberry, Star gooseberry, Starberry, West India gooseberry, or simply Gooseberry tree, is one of the trees with edible small yellow berries fruit in the Phyllanthaceae family. Despite its name, the plant does not resemble the gooseberry, except for the acidity of its fruits. It is mostly cultivated for ornamentation.
Contents
  [show]
Description[edit]

Sapling
The Phyllanthus acidus is an intermediary between a shrub and tree, reaching 2 to 9 m (6½ to 30 ft) high.[2] The tree's dense and bushy crown is composed of thickish, tough main branches, at the end of which are clusters of deciduous, greenish, 15-to-30-cm long branchlets. The branchlets bear alternate leaves that are ovate or lanceolate in form, with short petioles and pointed ends. The leaves are 2-7.5 cm long and thin, they are green and smooth on the upperside and blue-green on the underside. In general, the Otaheite gooseberry tree very much looks like the bilimbi tree.

Leaves
The flowers can be male, female or hermaphrodite.[2] They are small and pinkish and appear in clusters in 5-to-12.5-cm long panicles. Flowers are formed at leafless parts of the main branches, at the upper part of the tree. The fruits are numerous, oblate, with 6 to 8 ribs, and densely clustered. They are pale yellow or white, waxy, crisp and juicy, and very sour. 4 to 6 seeds are contained in a stone at the center of each fruit.[2][3]

Tree in greenhouse
Origin and distribution[edit]
This tropical or subtropical species is found throughout Asia and also in the Caribbean region, Central and South America.[4]
While its origin is uncertain, the species may have originated in Madagascar.[2][3][4] It was found in other parts of South Asia early; according to Eduardo Quisumbing, it was brought to the Philippines in prehistoric times.[2] It spread across the Indian Ocean to Réunion and Mauritius and crossed the Pacificto Hawaii.[2][3] It expanded to the Caribbean in 1793, when William Bligh carried the plant from Timor to Jamaica.[3]
The tree is common in Guam, Indonesia (where it is called ceremai or cerama), South Vietnam (called chùm ruột), Laos, northern Peninsular Malaysia (called cerme and cermai), and India (called chalmeri, harpharoi, Nellikai, Harfi, Arunellikai, Abazhanga, Nellipuli, Irumban Puli, Bilimbi, Usiri(Telugu-ఉసిరి), Khatamada, Arinelli, Bimbool, Arinellika, Kiru Nerle, Mara Nelli, Amla, Gihori (Manipuri)).Lotka( bengali language)[2][4] It is still found in the Philippines (called iba in Tagalog and karmay in Ilokano), if not widely, and in Cambodia (called kantuet) and Thailand (called mayom). In Grenada, the fruit is called a damsel. In the United States, it is found in Hawaii, and occasionally southern parts of Texas, Florida.[2] It is also found in Puerto Rico (where the fruit is called grosella), Ecuador, El Salvador, Mexico, Colombia, Venezuela, Suriname (where it's called ronde birambi), Peru and Brazil.
Names in other languages[edit]
Khmer: កន្ទួត (in Bangladesh) Orboroi, grosella (in Puerto Rico), raspberry (in Antigua and Barbuda), jimbilin (in Jamaica), damsel (in St Vincent and the Grenadines and Grenada), sour cherry (in Trinidad and Tobago), karamay (in the Northern Philippines),layuan (in the Bicol region of the Philippines), (Rata nelli in Sri lanka) bangkiling (in the Southern Philippines), cermai (in Brunei Darussalam, Indonesia and Malaysia), Goanbili (in Maldives), Sapra (in Belize), ဆီးဖြူသီး (in Myanmar).
Cultivation and human use[edit]

Fruits

Phyllanthus acidus in India
The Otaheite gooseberry prefers moist soil.[2] It can be cultivated in a variety of ways—budding, cutting and air-layering—in addition to the usual seed growth. The tree is cultivated for its ornamental value,[5] but also for food and medicinal purposes. While it produces some fruit throughout the year, it is mainly harvested in January except in South India, where it bears crops in April–May and again in August–September.[2] As the fruit does not soften when ripe, it is harvested when the fruit begins to drop.[6]
Various parts of the plant are used for food. In India and Indonesia, the cooked leaves are eaten.[3] While the fruit is eaten fresh, and is sometimes used as flavoring for other dishes in Indonesia, it is generally regarded as too tart to eat by itself in its natural form and is processed further.[3][4] It is candied in sugar or pickled in salt, used in chutney, relish or preserves. In the Philippines, it is used to make vinegar as well as eaten raw, soaked in salt or vinegar-salt solution and sold along the roadside. It is candied as well, usually stored in jars with syrup. They make these into a syrup in Malaysia. Liberally sugared, it is also used to make fruit juice. In Thailand it is used as an ingredient to make Som tam.
The plant is also used medicinally. The peppered leaves are used to make a poultice to treat sciatica, lumbago and rheumatism (but have been observed to cause low blood pressure when combined with nitrates), while the seeds are used as a cathartic and the root, if prepared with care, as a purgative.[4][7] The syrup is used to medicate the stomach, and in India the fruit is eaten as a blood-enhancer for the liver.[4]P. acidus contains 4-hydroxybenzoic acid, caffeic acid,[8] adenosine, kaempferol and hypogallic acid.[9]
While the wood is strong and durable if properly treated, the tree is not large and is rarely harvested for wood.[4] In India, the root bark is sometimes used for tanning.
References[edit]
1.         Jump up^ "Phyllanthus acidus information from Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist". Govaerts R. (ed). For a full list of reviewers see:http://apps.kew.org/wcsp/compilersReviewers.do(2011). WCSP: World Checklist of  Selected Plant Families (version Dec 2010). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist (Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D., eds). DVD; Species 2000: Reading, UK. Retrieved 2011-05-04. External link in |publisher= (help)
2.         ^ Jump up to:a b c d e f g h i j Center for New Crops & Plants Products. "Otaheite Gooseberry". Purdue University. Retrieved 2011-10-30.
3.         ^ Jump up to:a b c d e f National Geographic (18 November 2008). Edible: an Illustrated Guide to the World's Food Plants. National Geographic Books. p. 110. ISBN 978-1-4262-0372-5. Retrieved 30 October 2011.
4.         ^ Jump up to:a b c d e f g Janick, Jules; Robert E. Paull (12 April 2008). The Encyclopedia of Fruit & Nuts. CABI. p. 373. ISBN 978-0-85199-638-7. Retrieved 30 October 2011.
5.         Jump up^ Gupta, I. C.; S. K. Gupta (1 January 1992). Concept S Dictionary Of Agricultural Sciences. Concept Publishing Company. pp. 346–347. ISBN 978-81-7022-301-6. Retrieved 30 October 2011.
6.         Jump up^ Morton, Julia (16 June 1963). "A Fast Growing Vine". The Miami News. Retrieved 30 October 2011.
7.         Jump up^ Miller, Wilhelm (1901). Cyclopedia of American Horticulture. The Macmillan Company. p. 1318. Retrieved 30 October 2011.
8.         Jump up^ Leeya, Yuttapong; Mulvany, Michael J.; Queiroz, Emerson F.; Marston, Andrew; Hostettmann, Kurt; Jansakul, Chaweewan (2010). "Hypotensive activity of an n-butanol extract and their purified compounds from leaves of Phyllanthus acidus (L.) Skeels in rats". European Journal of Pharmacology. 649 (1–3): 301–13. PMID 20868659. doi:10.1016/j.ejphar.2010.09.038.
9.         Jump up^ Sousa, M.; Ousingsawat, J.; Seitz, R.; Puntheeranurak, S.; Regalado, A.; Schmidt, A.; Grego, T.; Jansakul, C.; et al. (2006). "An Extract from the Medicinal Plant Phyllanthus acidus and Its Isolated Compounds Induce Airway Chloride Secretion: A Potential Treatment for Cystic Fibrosis". Molecular Pharmacology. 71 (1): 366–76. PMID 17065237. doi:10.1124/mol.106.025262.
External links[edit]
            Wikimedia Commons has media related to Phyllanthus acidus.

Categories:
•           Phyllanthus
•           Berries
•           Flora of tropical Asia
•           Flora of the Caribbean
•           Plants described in 1753


//////////////
Sauropus androgynus
From Wikipedia, the free encyclopedia
"Katuk" redirects here. For the place in Afghanistan, see Katok. For the place in Azerbaijan, see Ağgədik.
Sauropus androgynus

Scientific classification

Kingdom:          Plantae

(unranked):      Angiosperms

(unranked):      Eudicots

(unranked):      Rosids

Order:  Malpighiales

Family: Phyllanthaceae

Tribe:   Phyllantheae

Subtribe:          Flueggeinae

Genus: Sauropus

Species:            S. androgynus
Binomial name

Sauropus androgynus
(L.) Merr.[1]

Synonyms[2][3]

List[show]

Sauropus androgynus, also known as katuk, star gooseberry, or sweet leaf, is a shrub grown in some tropical regions as a leaf vegetable. In Chinese it is called mani cai (马尼菜); in Japan it is called amame shiba (アマメシバ); in Malay it is called cekur manis, sayur manis, or asin-asin;[4][5] in Thai it is called pak waan; in Vietnamese, it is called rau ngót;in Philippines,it is called Chinese Malunggay and in Kerala, India it is called madhura cheera.
Its multiple upright stems can reach 2.5 meters high and bear dark green oval leaves 5–6 cm long.
It is one of the most popular leaf vegetables in South Asia and Southeast Asia and is notable for high yields and palatability.[6] The shoot tips have been sold as tropical asparagus. In Vietnam, the locals cook it with crab meat, minced pork or dried shrimp to make soup. In Malaysia, it is commonly stir-fried with egg or dried anchovies. The flowers and small purplish fruits of the plant have also be eaten In Indonesia, the leaves of the plant are used to make infusion, believed to improve the flow of breast milk for breastfeeding mothers.
It is a good source of vitamin K.[citation needed] However, a study has suggested that excessive consumption of juiced Katuk leaves (due to its popularity for body weight control in Taiwan in the mid '90s) can cause lung damage, due to its high concentrations of the alkaloid papaverine.[7]
It also has high level of provita-min A carotenoids, especially in freshly picked leaves, as well as high levels of vitamins B and C, protein and minerals. The more the leaves mature, the higher the nutrient content of the leaves.[8] Latest studies indicate that Cekur manis encouraged rapid regeneration and multiplication through organogenesis and somatic embryogenesis.[9]
It is common in evergreen forest and cultivated up to 1,300 m [10]

Contents
  [show]
Medical[edit]
Consumption of Sauropus androgynus has been reported as being associated with bronchiolitis obliterans.[11] [12]
Nutrition[edit]
Sauropus androgynus is rich in Vitamin C and polyphenols, such as tannin.
Sauropus androgynus
Nutritional value per 100 g (3.5 oz)
Energy
245 kJ (59 kcal)

Carbohydrates
11 g

Fat
1 g

Protein
4.8 g

Vitamins

Vitamin A
10370 IU
Thiamine (B1)
(9%)
0.1 mg
Vitamin C
(288%)
239 mg

Minerals

Calcium
(20%)
204 mg
Iron
(23%)
3 mg
Phosphorus
(14%)
98 mg

Other constituents
Water   91.4 g
•           Units
•           μg = micrograms • mg = milligrams
•           IU = International units

Percentages are roughly approximated using US recommendations for adults.
•          
Leaves and fruits Sauropus androgynus

•          
Sauropus androgynus
References[edit]
1.         Jump up^ Under its currently accepted name of Sauropus androgynus (from its basionym Clutia androgyna) this species was published in Bulletin of the Bureau of Forestry, Philippine Islands.Manila 1: 30. 1903. "Name - Sauropus androgynus (L.) Merr.". Tropicos. Saint Louis, Missouri: Missouri Botanical Garden. Retrieved November 18, 2012. Basionym: Clutia androgyna L.
2.         Jump up^ The basionym of S. androgynus (Clutia androgyna) was originally described and published in Mantissa Plantarum 1: 128. 1767. "Name - Clutia androgyna L.". Tropicos. Saint Louis, Missouri: Missouri Botanical Garden. Retrieved November 18, 2012.
3.         Jump up^ "TPL, treatment of Sauropus androgynus". The Plant List; Version 1. (published on the internet). Royal Botanic Gardens, Kew and Missouri Botanical Garden. 2010. Retrieved November 18, 2012.
4.         Jump up^ Coope, A.E. (1993). Malay-English, English-Malay Dictionary (Rev. ed.). New York: Hippocrene Books. pp. 18, 61. ISBN 0-7818-0103-6.
5.         Jump up^ Bangchik (2009-10-08). "Cups in the air. asin-asin". Retrieved 2010-05-18.
6.         Jump up^ Nutritive value of Sauropus androgynus
7.         Jump up^ Kao CH; Ho YJ; Wu CL; ChangLai SP (1999). "Using 99mTc-DTPA Radioaerosol Inhalation Lung Scintigraphies to Detect the Lung Injury Induced by Consuming Sauropus androgynusVegetable and Comparison with Conventional Pulmonary Function Tests". Respiration. Karger AG. 66 (1): 46–51. PMID 9973690. doi:10.1159/000029336. Retrieved 2010-05-18.
8.         Jump up^ 19.1 Sauropus androgynus (sweet leaf bush)
9.         Jump up^ Faculty of Science Research Seminar: Elicitors Effect on in vitro Cultures of Sauropus Androgynus, University of Nottingham Malaysia Campus
10.       Jump up^ Sauropus androgynus (L.) Merr
11.       Jump up^ [1]
12.       Jump up^ [2]
External links[edit]
            Wikimedia Commons has media related to Sauropus androgynus.

•           Information from Leaf for Life
•           Sweet Leaf
Categories:
•           Sauropus
•           Plants described in 1767
•           Leaf vegetables
//////////

۱۳۹۶ مرداد ۱۷, سه‌شنبه

کیاکو، گیاک، جیاک الطبی


کیاکو [گیاکو/گیاک!]*
بفتح کاف عجمی و یاء مثناه تحتانیه و الف و ضم کاف و واو
ماهیت آن
از ادویۀ جدیده است که از ارض جدید می آورند و قریب به پنجاه شصت سال می شود که بر منافع آن مطلع کشته اند و آن چوبی است جوزی رنک بسیار صلب و ریشهای آن بخلاف ریشۀ چوبهای اشجار دیکر بطول نیست بلکه مورب و صف بصف از یمین به یسار و از یسار به یمین رفته که کویا ریشهای بعضی صفها ریشهای بعضی صف دیکر را بزوایای حاده در طول و منفرجه در عرض تقاطع نموده و طعمی غالب ندارد و رائحه قوی نیز و بجهت صلابت کوئی مسطح وسط غرغرهای مراکب و جهازات و کشتیها را که بزبان فرنکی کپی نامند خواه بزرک و خواه کوچک که بدان ریسمانها و پردها و آلات مراکب و جهازات و اشیای احمال و اثقال را بالا می کشند و فرود می آورند در حمل و ثقل اکثر از ان چوب ساخته از ارض جدید می آورند و کهنه و شکسته آنها را در اکثر بنادر می فروشند و اطبا و داکتران ایشان و غیر ایشان خریده و براده نموده استعمال می نمایند و بهترین آن تازۀ نو آنست و کهنه مدتها آب و هوا و آفتاب بدان رسیدن بسیار ضعیف الاثر و قوت آن تا مدتی می ماند
طبیعت آن
یحتمل که تا اول دوم کرم و در سوم خشک باشد
افعال و خواص آن
ملطف و محلل و جالی و مصلح اخلاط محترقه و مجفف قوی و جهت اکثر امراض بلغمیه و سوداویه و دمویۀ فاسده مانند فالج و استرخا و اوجاع مفاصل و عرق النسا و نقرس و جذام و اقسام آتشک و قروح خبیثه و امثال اینها نافع و مجرب بلکه در اقسام آتشک و قروح خبیثه از چوب چینی و عشبۀ مغربیه اقوی است لهذا فرنکان درین اوقات چوب چینی صرف و همچنین عشبۀ مغربیه را بتنهائی بدون کیاکو استعمال نمی نمایند بلکه هر سه را باهم بتنهائی و یا با ادویۀ مناسبۀ دیکر بطریق نقوع بیشتر بکار می برند بخلاف مطبوخ که کم مستعمل دارند بلکه شنیده نشد و بهترین طرق استعمال آنکه مکرر بتجربه رسیده آنست که بکیرند چوب آن را و بسوهان براده نموده و با چهار وزن آن چوب چینی اعلی نیز براده نموده و در پنج وزن هر دو عرق قندی دو آتشه بلکه سه آتشه تند بخیسانند و در ظرف چینی و یا شیشۀ ضخیمی و سر آن را خوب مسدود نمایند که مطلقا بخار آن بیرون نرود و در آفتاب کذارند تا چهل روز و در بین برهم می زده باشند تا خوب کداخته و مضمحل کردد و هرچند آن عرق تندتر باشد و بهتر زودتر کداخته می کردد پس صاف نموده در شیشها کنند و سر آن را بسته در جای سرد نکاهدارند بلکه در ایام کرما میان رمل کذارند تا شیشه را نشکند و رنک اینکه خوب بعمل آمده باشد سرخ یاقوتی صاف شفاف می باشد و علامت کمال جودت و خوبی آن آنست که چون قدری از ان را در پیاله کنند و بران آب ریزند تمام آن برنک شیر سفید کردد و اکر آب نیم رنک کردد خوب ساخته نشده و ضعیف العمل است و عند الحاجت در امزجۀ متوسطۀ و امراض ضعیفه از یک توله تا یک و نیم توله هر روز و در امزجه و امراض متوسطه روزی دو توله تا بیست و یک روز یا سی روز و در امزجۀ قویه و امراض شدیده دو توله تا دو نیم توله نهایت سه توله تا سی و یک روز و نهایت پنجاه روز بنوشند بعون اللّه تعالی در عشرۀ دوم و الا سوم نفع بین ظاهر می کردد و اکر جروح و قروح باشد هر نوع که بود رو بخشکی می آورد و بعضی خشک می کردد و خشک ریشه می بندد و در عشرۀ چهارم و پنجم بالکل زائل می کردد اکر بجای عرق قندی در عرقهای مناسبۀ دیکر مانند عرق کاوزبان و شاهتره و بادرنجبویه و امثال اینها بطریق نقوع چوب چینی بخیسانند و بنوشند نیز خوب است اما باید که غذا در ان ایام چلاو بی نمک با شیر باشد و چیزی دیکر نخورد و بجای آب نیز شیر نیمکرم بیاشامند و بعضی اوقات کباب و قلیه و یخنی با نان یا چلاو و پلاو نیز می تواند خورد و لیکن باید که همه بی نمک باشد و از هوا و اعراض نفسانیه و جسمانیه و حرکات آن هر دو و جماع و اکل حبوب و بقول و حموضات و آب سرد و نمک و غیرها اجتناب نمایند و بالجمله در امر پرهیز بدستوری است که در چوب چینی بتفصیل در قرابادین کبیر ذکر یافت چه در بین و چه بعد انفراغ و همچنین باید که بعد تنقیۀ تام بدن از اخلاط فاسده از فصد و مسهل و قئ و غیرها چه در ابتدا و چه در بین استعمال نمایند تا منتفع کردند و متضرر نشوند و در فصل زمستان در هند و بنکاله استعمال آن اولی است از فصول دیکر باقی العلم عند اللّه تعالی
مخزن الادویه عقیلی خراسانی
//////////////
گیّاک
اشاره
به فارسی گیّاک و در کتب طب سنتی با نامهای «گیاک» و «کیاکو» و «خشب القدیسین» (به چوب آن که مصرف دارویی دارد» آورده شده است. به فرانسوی‌Gaiac وGaiac officinal و به انگلیسی‌Pockwood گفته می‌شود. گیاهی است از خانواده‌Zygophyllaceae نام علمی آن‌Guaiacum officinale L . و مترادف آن‌Guaiacum bijugum Stokes . می‌باشد.
مشخصات
درختچه‌ای است با شاخه‌های کمی متورم برگها متقابل مرکب از 3- 2 جفت برگچه، هر برگچه بی‌کرک تخم‌مرغی‌شکل به رنگ سبز روشن است. و گلهای آن آبی، میوه آن به شکل کپسول زرد مایل به قرمز دارای دو خانه که محتوی دانه‌های آن است.
این درخت بومی مناطق شمالی امریکای جنوبی، ونزوئلا، کلمبیا می‌باشد. چوب آن خیلی سخت و در نجاری زینتی مصرف دارد و ضمنا سابقا برای ساختن چرخهای آسیا و نظایر آن به کار می‌رفته است.
ترکیبات شیمیایی
در چوب درونی گیاه که مصرف دارویی دارد رزین مخصوصی یافت می‌شود که
معارف گیاهی، ج‌5، ص: 71
از عصاره آن ماده گایاکول 105] با بوی شبیه کرئوزوت و ماده گایاسن 106] با بوی شبیه بادام تلخ گرفته می‌شود. بررسی دیگری نشان می‌دهد که در رزین گیاه مقدار زیادی اسید گایاکونیک 107] از نوع آلفا و بتا وجود دارد و همچنین مقداری اسید گایارتیک 108] و اسید گایاسینیک 109]، اسید گایاسیک 110] و یک ماده زردرنگ و وانیلین 111] یافت می‌شود.
از نظر مصرف دارویی بیشتر چوب آن در بازار عرضه می‌شود ولی از پوست و گاهی از ریشه آن نیز استفاده می‌شود. چوب آن به شکل قطعاتی بریده‌شده منظم فروخته می‌شود. پوست آن خاکستری و چوب آن سخت و صمغی و دارای طعمی تلخ است. مغز چوب با رنگ زرد مایل به سبز و دارای بلورهای درخشنده‌ای از اسید بنزوئیک است. گایاکول که ماده عامل رزین آن است و در کرئوزوت نیز وجود دارد ماده‌ای ت خیلی ضدعفونی‌کننده و برای بی‌حسی موضعی بسیار مؤثر است. در دامپزشکی مصرف زیاد دارد.
خواص- کاربرد
گیاک از گیاهانی است که جدیدا یعنی در دو سه قرن اخیر در لیست گیاهان دارویی مشرق‌زمین وارد شده زیرا در کتب سنتی که یکی دو قرن اخیر نوشته شده و منتشر شده است نام این گیاه نیز برده شده و در مورد خواص آن بحث شده است. شاید هم قبلا در کشورهای دنیای جدید مورد بحث و فحص حکما بوده است. از نظر طبیعت طبق نظر حکمای طب سنتی چوب گایاک گرم و خیلی خشک است و از نظر خواص ضدعفونی‌کننده، خنک‌کننده و برای اکثر بیماری‌های بلغمی، سوداوی و خونی نظیر فلج، سستی، دردهای مفاصل، سیاتیک، نقرس، جذام، اقسام سیفیلیس و زخمهای بد نافع است. در مورد سیفیلیس و زخمهای بد معتقدند چوب گیاک اثری قوی‌تر از چوب چینی و عشبه مغربیه دارد و لذا در هر مورد که در نظر بوده است از
معارف گیاهی، ج‌5، ص: 72
گیاک دارویی
چوب چینی و عشبه برای معالجه سیفیلیس استفاده نمایند، خرده‌های چوب گیاک را با خرده‌های چوب چینی و عشبه مخلوط کرده و خیس‌کرده آن را مصرف می‌نموده‌اند.
روش تهیه این شربت این است که چوب گیاک را گرفته و با سوهان آن را کاملا ریز و خرد می‌نمایند و به صورت خاک ارّه درمی‌آورند و با چهار برابر وزن آن چوب چینی که آن را هم خرد کرده‌اند مخلوط کرده و مخلوط را در 5 برابر وزن هر دو چوب عرق تقطیری قند دو آتشه و سه آتشه می‌خیسانند و در ظرف چینی و یا شیشه‌ای ضخیمی ریخته و درب آن را خوب مسدود می‌نمایند که بخار از آن بیرون نرود و تا 40 روز در آفتاب می‌گذارند و مرتبا به هم می‌زنند پس از آن صاف کرده و در شیشه می‌ریزند. اگر خوب تهیه شده باشد، رنگ شربت حاصل سرخ یاقوتی شفاف می‌باشد و علامت خوبی آن این است که اگر قدری از آن را در فنجان ریخته و روی آب بریزند به رنگ شیر درمی‌آید. مقدار مصرف این شربت برای مزاجهای معتدل 40- 35 گرم
معارف گیاهی، ج‌5، ص: 73
در روز، برای اشخاص قوی 70- 60 گرم در روز است و باید 50- 30 روز این مقدار دارو را مصرف کنند. معمولا پس از 20 روز آثار بهبودی ظاهر می‌شود.
ممکن است به جای عرق قند سایر عرقهای مناسب مانند عرق گاوزبان، عرق شاهتره، عرق بادرنجبویه به کار رود و خرده چوب در آن ریخته و خیسانده شود. در دوران خوردن این شربت بیمار باید رژیم غذای بی‌نمک داشته باشد، آب نیم‌گرم بخورد خلاصه کلیه پرهیزهایی که دستور آن در بخش چوب چینی داده شده مراعات کند.
به علت گرم و خشک بودن گیاک در دوران مصرف آن عوارضی نظیر خشکی دهان، کم شدن اشتها بروز می‌نماید. مصرف زاید بر حد مجاز آن عوارض و ناراحتی‌هایی در جهاز هاضمه و معده و روده ایجاد می‌کند لذا باید مصرف آن زیر نظر پزشک و در حد مجاز باشد.
شربت ضد روماتیسم گیاک: رنده‌کرده چوب گیاک 3 واحد، قند 10 واحد، آب مقطر به مقدار کافی. چوب را در 30 واحد آب بجوشانند و صاف کنند و تفاله آن را در 30 واحد دیگر آب جوشانده و صاف کنند و دو صاف‌شده را مخلوط کرده تبخیر نمایند. تا 6 واحد بماند. بعد قند را افزوده و تبخیر کنند تا قوام آید و این شربت معرق و ضد روماتیسم است و مقدار خوراک آن 50- 30 گرم است.
جوشانده گیاک: 50 گرم چوب گیاک رنده‌شده را به مدت یک ساعت در مقداری آب بجوشانند که پس از صاف کردن 1000 گرم شود و بگذارند ته‌نشین شود و صاف روی آن را بردارند و فنجان فنجان مصرف کنند. اگر 10 گرم گرد مغز ریشه شیرین‌بیان به آن اضافه کنند اثر بهتری دارد و محرک و معرّق است.
جوشانده معرّق ضد روماتیسم گیاک: 40 گرم چوب رنده‌شده گیاک را در 1500 گرم آب بجوشانند تا نصف شود و صاف‌شده آن را 6 قسمت نمایند و روزی 3 قسمت صبح و ظهر و شب میل کنند. برای رفع نقرس و روماتیسم مفید است.
عصاره گیاک: چوب گیاک رنده‌کرده 1 واحد، آب مقطر 18 واحد. ابتدا چوب رنده‌شده را در 9 واحد آب مدت یک ساعت بجوشانند و صاف کنند و تفاله را در 9 واحد دیگر آب مدت یک ساعت بجوشانند و 12 ساعت بگذارند بماند و صاف روی آن را برداشته با صاف‌شده اولی مخلوط نمایند و تبخیر کنند تا به غلظت عصاره نرم درآید و بعد 8/ 1 واحد الکل 80 درجه به آن افزوده و خوب مخلوط نمایند و مجددا به قوام عصاره تبخیر نمایند و حفظ کنند. مقدار خوراک این عصاره که معرّق و ضد روماتیسم است 10- 1 گرم به‌طور حب می‌باشد.
معارف گیاهی، ج‌5، ص: 74
الکسیر ضد روماتیسم و نقرس: مرّمکی 3 واحد، رزین گیاک 4 واحد، صبر زرد 4 واحد و الکل 52 درجه 300 واحد. و هریک از مواد را جداگانه در 100 واحد الکل حل کنند و محلولها را مخلوط نموده با کاغذ صاف کنند برای رفع روماتیسم و نقرس هر روز صبح 30- 10 گرم از این الکسیر خورده شود. این الکسیر چون صبر زرد دارد به عنوان مسهل هم اثر خواهد داشت.
معارف گیاهی، ج‌5، ص: 75
///////////
گیاک.  گیاهی است از خانوادهZygophyllaceae درختچه ای است با شاخه کمی متورم، برگ آن متقابل و مرکب از دو تا سه جفت برگچه، هر برگچه بی کرک و تخم مرغی شکل به رنگ سبز روشن است. گل آن آبی و میوه  آن به شکل کپسول زرد مایل به قرمز می باشد که دارای دو خانه محتوی دانه  آن است. چوب آن به شکل و قطعات بریده شده  منظم به بازار عرضه می شود. پوست آن خاکستری و چوب آن سخت و صمغی و دارای طعمی تلخ است، مغز چوب با رنگ زرد مایل به سبز و دارای بلور درخشنده میباشد. این درختچه بومی مناطق شمالی آمریکای جنوبی، ونزوئلا و کلمبیا است.
نام دیگر گیاک
کیاکو  خشب القدیسین.
چوب گیاک
طبیعت
گرم و خیلی خشک است.
ترکیبات
در رزین آن ماده  گایاکول، ماده  گایا سن، اسید گایاکونیک از نوع آلفا و بتا، اسید گایارتیک، اسید گایاسینیک، اسید گایاسیک، وانیلین و یک ماده  زردرنگ وجود دارد.
تهیه دارو از چوب گیاک
چوب گیاک را با سوهان نرم بسایید و با چهار برابر وزن آن چوب چینی ساییده مخلوط کنید و به آنها پنج برابر وزن هر دو چوب عرق تقطیری قند دو آتشه و سه آتشه و یا عرق گاوزبان یا عرق شاهتره یا عرق بادرنجبویه اضافه کرده و بخیسانید، بعد در ظرف شیشه  ضخیمی ریخته و درب آن را خوب و محکم مسدودکنید و تا چهل روز در آفتاب قرار دهید، روزی یک تا سه بار آن را خوب به هم بزنید و پس از چهل روز آن را صاف کرده و آب آن را در شیشه سربسته نگهداری کنید. کسانی که مزاج معتدل دارند، سی و پنج تا چهل گرم و اشخاص قوی شخصت تا هفتاد گرم از آن را در روز بخورند و در دوران مصرف این دارو از مصرف نمک، آب سرد، ترشی، میوه  ترش و خوراک  نفاخ پرهیز کنند.
درمان با چوب گیاک
اگر این دارو خورده شود، ضدعفونی کننده و خنک کننده است، برای درمان اکثر بیماری بلغمی و سوداوی و خونی نظیر فلج، سستی، درد مفاصل، سیاتیک، نقرس، جذام، اقسام سفلیس و زخم بد نافع می باشد.
///////////
///////////
///////////
گیّاک
 نام فارسیگیّاک
نام عربی: جياك طبي، عود الأنبياء، خشب النبي
نام انگلیسی: Pockwood
نام محلی:
نام فرانسوی: Gaïac و Gaïac officinal
نام علمی: Guaiacum officinale L.
نام در کتب طب سنّتی: «گیاک» و «کیاکو» و «خشب القدیسین» (چوب آن که مصرف دارویی دارد(
مترادف: Guaiacum bijugum Stokes.
خانواده: Zygophyllaceae
جنس:
مشخصات و ویژگی ها
درختچه‌ای است با شاخه‌های کمی متورم، برگ‌ها متقابل مرکب از 3 ـ 2 جفت برگچه، هر برگچه بی‌کرک تخم‌مرغی شکل به رنگ سبز روشن است و گل‌های آن آبی، میوۀ آن به شکل کپسول زرد مایل به قرمز دارای دو خانه که محتوی دانه‌های آن است. چوب آن خیلی سخت و در نجاری زینتی مصرف دارد و ضمناً سابقاً برای ساختن چرخ‌های آسیا و نظایر آن به‌کار می‌رفته است.
//////////////
پاک‌چوب زبْرْپوسته (Guaiacum officinale) یکی از درخت‌هایی است که از آن چوب محکمی به نام پاک‌چوبه به‌دست می‌آید. این درخت یکی از گونه‌های گیاهان گلدار است. این درخت بومی کارائیب و سواحل شمالی آمریکای جنوبی است. درخت همیشه سبزی و کوچکی با رشد بسیار کند است. طول آن حداکثر به ۱۰ متر و قطر تنه  آن ۶۰ سانتیمتر می‌رسد. گل‌های آبی رنگ آن دارای ۵ گلبرگ هستند. پوست میوه  آن به رنگ زرد مایل به نارنجی و گوشت آن قرمز رنگ با دانه‌هایی سیاه است.
پاک‌چوب زبرپوسته گل ملی کشور جامائیکا است.[۲]
پانویس[ویرایش]
پرش به بالا  "Guaiacum officinale L.". Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. 2003-03-05. Retrieved 2010-10-03.
پرش به بالا  National Symbols”. Jamaica Information Service. Archived from the original on 7 July 2012. Retrieved 7 July 2012.
///////////////
قس جياك طبي، عود الأنبياء، خشب النبي در عربی:
جياك طبي[عدل]
اضغط هنا للاطلاع على كيفية قراءة التصنيف
جياك طبي
جياك طبي

النطاق:
المملكة:
الفرقة العليا:
القسم:
الشعبة:
الشعيبة:
العمارة:
الطائفة:
الطويئفة:
الرتبة العليا:
الرتبة:
الفصيلة:
الأسرة:
الجنس:
النوع:
جياك طبي
Guaiacum officinale [2]
كارولوس لينيوس
، 1753
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/15px-Commons-logo.svg.png معرض صور جياك طبي  - ويكيميديا كومنز  تعديل قيمة خاصية معرض صور كومنز (P935) في ويكي بيانات

الجياك الطبي أو عود الأنبياء أو خشب النبي (
الاسم العلمي:Guaiacum officinale) هو نوع نباتي يتبع جنس الجياك من فصيلة القديسية[3]. شجرة استوائية أمريكية مستديمة الخضرة. لخشبه الراتنيجي قيمة والصمخ الراتنجي يستعمل في تحضير عقاقير معينة.
يستعمل الخشب والقلف والجذور والراتنج المستخرج من هذا النبات في الطب، حيث إكتشفه الأندلسيون عام 1508 بعد عودتهم من أمريكا. وأكثر نفع الخشب في علاج مرض الزهري. ويحتوي خشب الحياة على نسبة (20-25%) مواد راتنجية بالإضافة إلى زيوت طيارة وأصماغ وبروتين وألياف، وأملاح وحمض (جاياسيك) ونسبة بسيطة من الفانيللا.
ويستعمل شجر الجيّاك في علاج النقرس والروماتيزم وكمنبه موضعي وكمادة معرقة وقابضة. ويسوق راتنج خشب الحياة تجاريا على هيئة كتل منتظمة، سهلة التفتيت، لامعة المكسر، متوسطة الشفافية، خفيفة الوزن، وقد تكون معتمة لخلطها برمل كثير، ذات لون أسمر، لها رائحة مقبولة تشبه رائحة الجاوي.
محتويات
  [أظهر] 
صفة النبات[عدل]
شجر شديدة الصلابة, جميل الشكل، أوراقه ريشية، أزهاره زرقاء اللون. يبلغ ارتفاع الشجرة حوالي ثلاثة عشر مترا
البيئة والانتشار[عدل]
يكثر شجر الجيّاك في أمريكا الجنوبية، وجزر الهند الغربية.
أسماء أخرى[عدل]
سمي قديما بالخشب الهندي. وتسمية خشب الحياة من اللاتيني Lignum vitae. خشب القديسين, خشب الأنبياء, خشب النبي, خشب هندي, خشب مقدس, باكوت, غاياك, جاياك, غاياكم, جاياكم, گواياكوم.

انظر أيضاً[عدل]

مراجع[عدل]
  1. ^ مذكور في : القائمة الحمراء للأنواع المهددة بالانقراض 2017.1 — القائمة الحمراء للأنواع المهددة بالانقراض: 33701 — تاريخ الاطلاع: 11 يونيو 2017 — العنوان : The IUCN Red List of Threatened Species 2017.1
  2. ^ تعدى إلى الأعلى ل:أ ب مذكور في : الأنواع النباتية، الإصدار الأول، المجلد 1 — معرف مكتبة تراث التنوع البيولوجي: http://biodiversitylibrary.org/page/358400— المؤلف: كارولوس لينيوس — العنوان : Species Plantarum — المجلد: 1 — الصفحة: 381
  3. ^ موقع لائحة النباتات جياك طبي تاريخ الولوج 10 مارس 2013

مشاريع شقيقة

في كومنز صور وملفات عن: جياك طبي


  • CITES Species+ ID16105 

  • iNaturalist taxon ID193075 






  • USDA PLANTS IDGUOF 





Ferns02.jpg

هذه بذرة مقالة عن نبات بحاجة للتوسيع. شارك في تحريرها.
///////////////
Guaiacum officinale
From Wikipedia, the free encyclopedia
...