۱۴۰۵ شهریور ۲۲, یکشنبه

ارزیر و کفشیر.

 ارزیر و کفشیر دو اصطلاح کهن در فنون فلزکاری، لحیم‌کاری و مسگری سنتی ایران هستند که معمولاً در متون قدیمی و فرهنگ لغت‌ها در کنار یکدیگر برای توصیف مواد اتصال‌دهنده فلزات به کار رفته‌اند.


  • ارزیر (یا ارزیز):
    به معنای قلعِ سفید، فلز روی یا نوعی سرب سفید (رصاص ابیض) است. در مسگری سنتی، از ارزیر به عنوان ماده‌ای نرم و ذوب‌شونده برای سفید کردن ظروف مسین و همچنین جوش دادن و بستن درزها و قطعات مس و روی استفاده می‌شده است.

  • کفشیر (یا لحام):
    به معنای لحیم، مواد جوشکاری سنتی، و گاه بوره است. کفشیر ماده یا ترکیبی است (مانند مخلوط مس و روی یا بوره) که به کمک ارزیر برای اتصال دادن، بند کشیدن و پر کردن شکستگی‌ها و درزهای ظروف مسی، برنجی یا طلا و نقره به کار می‌رفته است.

به زبان ساده، ارزیر فلز قلع یا ماده اتصال‌دهنده است و کفشیر عمل لحیم‌کاری یا ترکیب و ماده‌ای است که با آن شکستگی ظروف فلزی را بند می‌زنند.