۱۴۰۵ شهریور ۷, شنبه

باور. راست داشتن بر گفتار کسی باشد، عنصری گوید: سمر درست بود تا درست نیز بود تو تا درست ندای سخن مکن باور.

 باور. راست داشتن بر گفتار کسی باشد، عنصری گوید: 

  سمر درست بود تا درست نیز بود 

  تو تا درست ندای سخن مکن باور

مطلوب است نگارش واژه های پارسی باستان این قطعه بخط پهلوی؟

برگردان این بیت معروف از ابوالحسن عنصری بلخی («سمر درست بود تا درست نیز بود / تو تا درست ندانی سخن مکن باور») به خط و زبان پارسی باستان (هخامنشی) با لحاظ ساختار دستوری آن دوره به شرح زیر است:

آوانویسی پارسی باستان (بر اساس کتیبه‌های میخی):

  • samara drusta abava yata drusta api abava, tuvam yata drusta niya danāhi, vāca mā bawariya.

نگارش خط میخی پارسی باستان:
خط میخی پارسی باستان یک خط هجایی-الفبایی است. شکل بازنویسی واژه‌به‌واژه و ساختار آن در دوره باستان چنین می‌شود:

  • سمر (داستان/حکایت): 𐎿𐎶𐎼 (samara)

  • درست (راست/حقیقت): 𐎭𐎿𐎏 (drusta)

  • بود (شد/بود): 𐎠𐎲𐎺 (abava)

  • تا: 𐎹𐎫 (yata)

  • نیز: 𐎠𐎱𐎡 (api)

  • تو: 𐎫𐎢𐎺𐎶 (tuvam)

  • ندانی (نشناسی): 𐎭𐎴𐎠𐎡 (danāhi با پیشوند منفی)

  • سخن: 𐎺𐎠𐎨 (vāca)

  • باور مکن: 𐎭𐎠𐎼𐎹𐎺 (mā bawariya / مکن پذیرش)

نکته ساختاری: زبان پارسی باستان (گویش کتیبه‌های هخامنشی) متعلق به هزاره اول پیش از میلاد است و واژگان شعر دوره اسلامی (قرن پنجم) مانند «سمر» یا ساختارهای نوتر در آن به شکل ریشه‌های کهن‌تر آریایی برگردان شده‌اند؛ واژه «سمر» در اینجا معادل ریشه‌ای روایت و حکایت و «درست» معادل صفت راستی وستی (حقیقت) در نظر گرفته شده است.