بار و بارگی اسب بود،
مطلوب است معانی لعات پیشا اسلامی و نگارش واژه های پارسی باستان این قطعه بخط پهلوی یا دیگر خطوط پیشا اسلامی؟
واژه «بار و بارگی» در این بیت یا عبارت، ترجیحی است از اصطلاحات کهن سوارکاری و نظامی دوره ساسانی و پیشااسلامی که ریشه در ساختار ارتش و فرهنگ اسبداری ایران باستان دارد.
بررسی لغوی و ریشهشناسی پیشااسلامی
- بار (Bār): در این ترکیب به معنای بار و بنه، توشه، یا سنگینی نیست؛ بلکه برگرفته از ریشه ایرانی باستان بار- (bāra-) به معنای «سوار شدن، مرکب، بارکش» و در کاربرد نظامی به معنای اسبِ سواری یا باربر است. در پهلوی کتبی (کتابی) بهصورت $bāl$ یا $bār$ و در پارسی باستان احتمالا مرتبط با پایه هندواروپایی bher- (کشیدن، بردن) است.
- بارگی (Bāragī): این واژه در متون کهن پارسی (مانند شاهنامه و لغتنامه ها) به معنای اسب راهوار، اسب گزیده، اسب سواری شاهی یا جنگی است. پسوند -گی پسوند نسبت و اسمساز است. ریشه آن واژه پهلوی بارک (bārak) به معنای اسب سواری است (مشتق از فعل باریدن یا بنِ بار- به معنای سوار شدن). در پازند و پهلوی ساسانی، واژه $bālg$ یا $bārak$ دقیقاً به همین معنای ستور سواری به کار رفته است.
معادلها و ریشههای پیشااسلامی (پارسی باستان و پهلوی)
| واژه | ریشه در پارسی باستان (بازسازیشده) | شکل در پهلوی (کتیبهای / کتابی) | معنای دقیق پیشااسلامی |
| بار | $*bāra-$ (سوارشدنی، مرکب) | $bār$ ($𐭡𐭠𐭫$) | اسب سواری، مرکب |
| بارگی | $*bāra-ka-$ + پسوند نسبت | $bārak$ ($𐭡𐭠𐭫𐭪$) | اسب راهوار، اسب گزیده جنگی |
نگارش واژهها به خطوط پیشااسلامی
۱. خط پهلوی کتابی (ساسانی):
- واژه «بار»: $\text{𐭡𐭠𐭫}$ (bār)
- واژه «بارگی»: $\text{𐭡𐭠𐭫𐭪𐭩}$ (bārky / bārakī)
۲. خط پارسی باستان (میخی هخامنشی):
از آنجا که این واژگان با این ترکیبِ خاص در کتیبههای هخامنشی مستقیماً با املای کامل نیامدهاند، بر اساس آواشناسی پارسی باستان به خط میخی چنین نوشته میشوند:
- واژه «بار» ($bāra$): $\text{𐎲𐎠𐎼}$
- واژه «بارگی» ($bāraka$): $\text{𐎲𐎠𐎼𐎣}$
