۱۴۰۵ شهریور ۷, شنبه

تار و پود نیز گویند، تار ریسمان باشد، خسروی گفت: آن ساعدی که خون بچکد زو ز نازکی گر بر زنی برو بر یك تار ریسمان.

 تار  و پود نیز گویند، تار ریسمان باشد، خسروی گفت:

آن ساعدی که خون بچکد زو ز نازکی

 گر بر زنی برو بر یك تار ریسمان

مطلوب است نگارش واژه های پارسی باستان این قطعه بخط پهلوی؟

واژه‌شناسی و برگردان به خط پهلوی (کتیبه‌ای / اشکانی و ساسانی)

برای نگارش واژه‌های پارسی باستان این قطعه به خط پهلوی، ابتدا باید شکل اصیل پارسی باستان واژه‌ها را بازیابی کرد، زیرا خط پهلوی (کتیبه‌ای یا کتابی) ادامه تکامل‌یافته خطوط ایرانی میانه است و خود خط پارسی باستان کتیبه‌ای (میخی) ساختار متفاوتی داشته است. در اینجا واژه‌های کلیدی قطعه (تار، ریسمان، ساعد، خون، نازک) به خط پهلوی (کتیبه‌ای ساسانی) برگردانده شده‌اند:

۱. تار (Tār)

  • ریشه پارسی باستان: tarā- (به معنای رشته، تار)

  • نگارش به خط پهلوی کتیبه‌ای: $\text{𐭭𐭠𐭫}$ (n-a-l / t-a-r - در پهلوی معمولاً به صورت تار یا تأر نوشته می‌شود).

۲. ریسمان (Rēsmān)

  • ریشه پارسی باستان: ray-s- (بسته، ریسیدن) / معادل پهلوی میانه: rēsmān

  • نگارش به خط پهلوی کتیبه‌ای: $\text{𐭭𐭠𐭬𐭮𐭩𐭥}$ (r-y-s-m-ā-n)

۳. ساعد (Sāed / Bāzū)

  • ریشه پارسی باستان: بازو یا ساعد در پارسی باستان bāzu- بوده است.

  • نگارش به خط پهلوی کتیبه‌ای: $\text{𐭥𐭦𐭡}$ (b-z-w / بازو)

۴. خون (Xūn)

  • ریشه پارسی باستان: ahun- یا uxšn / معادل پهلوی میانه: xōn

  • نگارش به خط پهلوی کتیبه‌ای: $\text{𐭭𐭥𐭧}$ (ḫ-w-n)

۵. نازک (Nāzuk)

  • ریشه پارسی باستان: معادل اوستایی naza-, nazdišta / پهلوی میانه: nāzuk

  • نگارش به خط پهلوی کتیبه‌ای: $\text{𐭪𐭥𐭦𐭠𐭭}$ (n-ā-z-w-k)

برگردان پیوسته مصراع «گر بر زنی برو بر یک تار ریسمان» به خط پهلوی کتیبه‌ای ساسانی:

$$\text{𐭠𐭩𐭪 𐭡𐭥 𐭦𐭭𐭩 𐭡𐭥 𐭡𐭥 𐭩𐭪 𐭭𐭠𐭫 𐭭𐭠𐭬𐭮𐭩𐭥}$$
(Ayk bar zanēh bar bur yak tār rēsmān)