۱۴۰۵ شهریور ۶, جمعه

پیكر صورت بود [عنصری گوید: الا تا همی بتابد بر چرخ کوکبی الا تا همی بماند بر خاک پیکری]

 پیكر 

  صورت بود [عنصری گوید:

  الا تا همی بتابد بر چرخ کوکبی

 الا تا همی بماند بر خاک پیکری]

مطلوب است نگارش واژه های پارسی باستان این قطعه بخط پهلوی؟

نگارش و برگردان واژه‌ها و عبارت‌های این بیت از عنصری (الا تا همی بتابد بر چرخ کوکبی / الا تا همی بماند بر خاک پیکری) به زبان پارسی باستان و خط پهلوی (فارسی میانه ساسانی)، به دلیل فاصله زمانی و زبانی، در دو سطح انجام می‌شود:

۱. واژگان کلیدی در پارسی باستان (خط میخی پارسی باستان)
برای واژگان اصلی این قطعه («کوکب/ستاره»، «چرخ/آسمان»، «خاک» و «پیکر/تن»)، معادل‌های شناخته‌شده در کتیبه‌های هخامنشی (پارسی باستان) به خط میخی به شرح زیر است:

خاک (زمین): 𐎺𐎭𐎠 (با ریشه zübā یا زمین/خاک که در اوستا zām و پارسی باستان با واژه بومی 𐎲𐎢𐎶𐎡𐎹 نمایان است).

ستاره (کوکب): 𐎿𐎫𐎡𐎠 (stāra - ستاره)

آسمان (چرخ سپهر): 𐎠𐎿𐎶𐎠𐎴 (asmān - آسمان)
۲. برگردان به خط و زبان پهلوی (فارسی میانه کتیبه‌ای / کتابی)
از آنجا که خط پهلوی برای متون میانه کاربرد دارد، واژگان این بیت به شکل نگارش پهلوی (خط تحریری یا کتابی ساسانی) به صورت زیر نوشته می‌شوند:

پیکر (پیکری): 𐭯𐭩𐭪𐭫 (Peykar)

خاک: 𐭧𐭠𐭪 (Xāk)

چرخ (سپهر): 𐭰𐭫𐭧 (Çرخ / چرخ) یا 𐭠𐭮𐭬𐭠𐭭 (Āsmān)

کوکب (ستاره): 𐭮𐭲𐭠𐭫 (Stār)
آوانویسی کلی بیت به فارسی میانه (پهلوی ساسانی):

«تا هچگاه تابد بر آسمان ستاره، تا هچگاه بماند بر خاک پیکری»
𐭲𐭠 𐭤𐭩𐭰𐭢𐭠𐭧 𐭲𐭠𐭡𐭣 𐭡𐭫 𐭠𐭮𐭬𐭠𐭭 𐭮𐭲𐭠𐭫، 𐭲𐭠 𐭤𐭩𐭰𐭢𐭠𐭧 𐭥𐭬𐭠𐭭𐭣 𐭡𐭫 𐭧𐭠𐭪 𐭯𐭩𐭪𐭫


(توجه: خط پهلوی ابجدی و همخوان‌بر است و بسیاری از صداهای زبر و زیر در آن نوشته نمی‌شود، به همین دلیل خوانش آن نیازمند آوانویسی دقیق است).