همنشین بهار ·Follow
همنشین بهار: یکبار دیگر ۲۸ مرداد، تاریخ، حُکم آینه دارد هر آینه
با این توضیح مهم که نه دکتر مصدق گل بیعیب بود و نه پادشاه خالی از عِرقِ میهنی. یکبار دیگر از ۲۸ مرداد سال ۳۲ (که بعضیها اصلاً نمیخواهند از آن صحبت شود) یاد میکنم. اینکه بیش از ۷۰ سال از آن واقعه گذشته و دست اندرکارانش مُردهاند، باید از آن دست برداشت و... داوریهای از این قبیل، توهین به شعور مردم ستمدیده ایران است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
• در فرانسه، هنوز و تا همیشه یاد کمون پاریس (طلایهدار انقلاب اجتماعی در قرن نوزدهم) را زنده نگه میدارند.
• از «ژان پل مارا» نویسنده کتاب «زنجیرهای بردگی» که در کنار دانتون و روبسپیر یکی از سه چهرهٔ سرشناس انقلاب فرانسه است میگویند.
• همچنین از شورش فلاخن La Fronde که بین سالهای ۱۶۴۸ و ۱۶۵۳ میلادی فرانسه را به ولوله کشاند.
• و نیز از فرانسوا نوئل بابوف François-Noël Babeuf و جنبش انقلابی بابوفیسم که بعد از انقلاب کبیر فرانسه در آن کشور بر سر زبانها افتاد.
• هنوز در سوییس نویسندگان از «ویلیام تل» قهرمان اسطورهای در قرن چهاردهم میگویند و مینویسند.
• در آمریکا بعد از حدود ۲۵۰ سال به رویدادها و اندیشهها و تغییراتی که منجر به جدائی ۱۳ ایالت آمریکای شمالی از بریتانیا و تأسیس ایالات متحدهٔ آمریکا گردید، میپردازند.
• از کورش بزرگ که چند قرن پیش از میلاد می زیست میگوییم و می نویسیم.
چرا از ۲۸ مرداد سال ۳۲ یاد نشود؟ واقعهای که چرچیل و آیزنهاور و امثال بهبهانی و کاشانی و اصغر شاطر و ابرام غول و عبدل لب شکری و حسن کلاغ و اکبر گیل گیلی، مسیر تاریخ ایران را دگرگون کردند، استبداد زیر پرده دین و آنچه الان میکشیم هم، ریشه در آن اوضاع دارد. قتل چندین و چند هزار جوان برومند در آن دی ماه خونین نیز.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
بقول زنده یاد دکتر عبدالرحمن برومند (که همین رژیم قاتل، کاردآجینش کرد) آگر آن واقعه مهیب نبود، ما دچار سیاهیهای بعد از ۲۲ بهمن ۵۷ نمیشدیم. نطفه آن ظهر ۲۸ مرداد سال ۳۲ بسته شد. (در گفتگو با ضیاء صدقی پروژه تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد)
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
آنچه ۲۸ مرداد، سال ۳۲ رُخ داد، چی بود. یک حکومت که نمیآید علیه خودش کودتا کند. پس چی بود؟
اگر خود را به آن راه نزنیم طرح مشترک آمریکا و بریتانیا بود در تقابلی آشکار با مردم شریف و نجیب ایران. برونشد آن چه بود؟ نه از نگاه امثال نیکسون، از دید مردمی که تا آن زمان خاطره خوبی از آمریکا داشتتند. برونشد آن پاشیدن بذر کینه بود، کینههای کورِ ضدآمریکایی ضد غربی که بیش از ۷۰ است شاهد رشد علفهای هرز آن هستیم و بیش از هرکس به نفع مرتجعین عمامهدار و بیعمامه بود.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مردم ایران که خاطره بدی از آمریکاییها نداشتند. هوارد باسکرویل معلم آمریکایی مدرسه مموریال تبریز، کنار آزادیخواهان جان سپرد، مورگان شوستر کارشناس مالی آمریکایی در سال ۱۹۱۱ بهعنوان خزانهدار کل به استخدام دولت ایران درآمد. ده سا بعد آرتور میلسپو حقوقدان آمریکایی نیز ۱۹۲۱ برای اصلاح مالیه به استخدام دولت ایران درآمد. مردم ایران خاطره بدی از آنان نداشتند. اما... اما بعد از عملیات آیزنهاور و چرچیل (۲۸ مرداد سال ۳۲) بود که بذر کین پاشیده شد. البته امثال نیکسون و کرمیت روزولت یا برادران رشیدیان سر از پا نمیشناختند.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
صدای نیکسون در دسترس است که تصریح میکند: در سال ۱۹۵۳ [مرداد سال ۳۲] ایالات متحده همراه با بریتانیا، از یک کودتا coup [kuː] در ایران حمایت کردند که شّر مصدق را کم کرد... ایران مهمترین کشور در منطقه بود، بیشترین جمعیت را داشت، نفت زیادی در آن موقع داشت، و بنابراین قدرت قابل توجهی بود. بازگشت شاه به قدرت، به این معنی بود که ایالات متحده در ایران یک دوست قدرتمند به دست آورده است. طی ۲۵ سال بعد از آن، ایران نقش یک حافظ صلح در منطقه خلیج فارس را بازی کرد. در سال ۱۹۷۳ که من رئیس جمهور بودم، جنگ یوم کیپور درگرفته بود، [جنگ اعراب و اسرائیل، جنگ اکتبر]. در آن موقع تمام تولیدکنندگان نفت در خلیج فارس فروش نفت به اسراییل را متوقف کردند، غیر از ایران. اگر «سی آی ای» مصدق را سرنگون نمیکرد، چنین موقعیتی پیش نمیآمد....
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
برای من مهم نیست که جه زمانی نیکسون این حرفها را زده و به نفع کیست. بالاخره وی آنچه را نوشتم گفته است. وی تصریح میکند: در سال ۱۹۵۳ ایالات متحده همراه با بریتانیا، از یک کودتا در ایران حمایت کردند که شّر مصدق را کم کرد...
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
هر تاریخ واقعی، تاریخ معاصر است. Ogni vera storia è storia contemporanea یعنی چه؟ یعنی فهمیدن ما با واقعیت کنونی همنشین میشود و از آن تاثیر میگیرد. عملیات مورد اشاره نیکسون عملا خدمت بزرگی به فداییان اسلام و قاتلین هژیر و رزمآرا و کسروی کرد . اینکه بگوییم پروژه آمریکا، تی.پی. آژاکس TP-AJAX Project در واقع آزبینبرنده و شوینده «توده پارتی» (حزب توده) بود، آنچه را گفتم نفی نمیکند.
عملیات بریتانیا Operation Boot چکمه نام داشت. سیا و سرویس اطلاعات مخفی بریتانیا (MI6) از طریق نظامی سرنگونی مصدق نخستوزیر ایران را در پیش گرفتند که بهطور دموکراتیک انتخاب شده بود. جدا از نقش آمریکا و انگلیس که پشت غارتگران نفت بودند، بدون همراهی سید محمد بهبهانی و ابوالقاسم کاشانی که امثال شعبان جعفری را به طرفداری از دربار به خیابانها آوردند و نیز بدون تبلیغات منفی حزب توده علیه دکتر مصدق (پیش از ۳۰ تیر ۱۳۳۱)، واقعه ۲۸ مرداد سال ۳۲ به پیش نمیآمد. اینکه بعد از سی تیر ۱۳۳۱، حزب توده جانب دکتر مصدق را گرفت اما نخواست بدون بسیج مردم توسط مصدق و همراهی وی در مقابله با کودتا، جداگانه به میدان بیاید و حزب توده خبر کودتای اول را در ۲۵ مرداد، حزب توده به شخص مصدق اطلاع داده، موضوع دیگری است...
See less
